عفونت واژن (واژینال) چیست؟

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

در حالت عادی، واژن دارای میکروبیوم خاصی است که عمدتاً شامل باکتری‌های مفید نظیر لاکتوباسیلوس می‌باشد. این باکتری‌ها از طریق تولید اسید لاکتیک، pH واژن را در محدوده طبیعی (بین ۳.۸ تا ۴.۵) حفظ کرده و از رشد میکروارگانیسم‌های مضر جلوگیری می‌کنند.

یکی از رایج‌ترین انواع عفونت واژن، عفونت قارچی است که معمولاً به علت تکثیر بیش از حد قارچ کاندیدا آلبیکنس رخ می‌دهد. این نوع عفونت با علائمی نظیر خارش شدید، سوزش و ترشحات سفید و غلیظ مشخص می‌شود. نوع دیگری از عفونت واژن، واژینوز باکتریایی است که با بوی نامطبوع و ترشحات خاکستری شناخته می‌شود. علاوه بر این، برخی عفونت‌ها می‌توانند ناشی از عوامل ویروسی یا بیماری‌های مقاربتی باشند که نیاز به توجه و درمان فوری دارند. تشخیص و درمان به موقع این عفونت‌ها برای حفظ سلامت عمومی زنان اهمیت فراوانی دارد.

انواع عفونت واژن

یکی از شایع‌ترین انواع عفونت واژن، عفونت قارچی است که معمولاً به دلیل رشد بیش از حد قارچ کاندیدا آلبیکنس در محیط واژن رخ می‌دهد. این نوع عفونت به نام کاندیدیازیس واژن شناخته می‌شود و علائم آن شامل خارش شدید، سوزش، قرمزی و تورم ناحیه تناسلی، و ترشحات سفید و غلیظ با ظاهری شبیه پنیر است. عواملی مانند استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها، دیابت کنترل‌نشده، بارداری و ضعف سیستم ایمنی می‌توانند خطر ابتلا به این عفونت را افزایش دهند. درمان عفونت قارچی معمولاً شامل استفاده از داروهای ضد قارچ موضعی یا خوراکی است.

نوع دیگر عفونت، واژینوز باکتریایی است که ناشی از عدم تعادل در باکتری‌های طبیعی واژن می‌باشد. در حالت طبیعی، باکتری‌های مفید مانند لاکتوباسیلوس در واژن غالب هستند و pH واژن را در محدوده‌ای اسیدی نگه می‌دارند. اما در صورت کاهش تعداد این باکتری‌های مفید، باکتری‌های مضر مانند گاردنرلا واژینالیس رشد می‌کنند و علائمی نظیر بوی نامطبوع (شبیه بوی ماهی)، ترشحات خاکستری یا سفید و احساس سوزش یا خارش خفیف به وجود می‌آید. درمان این عفونت معمولاً با تجویز آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند مترونیدازول یا کلیندامایسین انجام می‌شود.

• واژینوز باکتریایی (BV)
• عفونت قارچی کاندیدا
• عفونت کلامیدیا
• سوزاک
• تریکومونیازیس
• واژینیت ویروسی
• واژینیت غیرعفونی

علائم عفونت واژن

عفونت واژن می‌تواند علائم متنوعی داشته باشد که بسته به نوع عفونت و شدت آن متفاوت است. شناخت این علائم به زنان کمک می‌کند تا در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرطبیعی، سریع‌تر به پزشک مراجعه کنند و درمان مناسب را آغاز نمایند. علائم عفونت واژن می‌توانند به صورت موضعی در ناحیه تناسلی یا به صورت کلی‌تر در بدن ظاهر شوند.

ترشحات غیرطبیعی واژن نیز یکی از اصلی‌ترین علائم عفونت‌های واژن به شمار می‌رود. در حالت طبیعی، ترشحات واژن شفاف یا سفیدرنگ بوده و بدون بو هستند. اما در صورت بروز عفونت، این ترشحات ممکن است تغییر رنگ، بو یا قوام دهند. به عنوان مثال، در واژینوز باکتریایی، ترشحات معمولاً خاکستری یا سفید بوده و بوی نامطبوعی شبیه بوی ماهی دارند. در عفونت قارچی، ترشحات به رنگ سفید و غلیظ شبیه به پنیر دلمه‌ای دیده می‌شوند. در مواردی که عفونت ناشی از انگل تریکوموناس باشد، ترشحات ممکن است زرد یا سبزرنگ و کف‌آلود باشند.

یکی دیگر از علائم شایع عفونت واژن، بوی نامطبوع واژن است. این بو می‌تواند بسته به نوع عفونت متفاوت باشد. مثلاً در واژینوز باکتریایی، بو اغلب شدید و شبیه به بوی ماهی است، در حالی که در عفونت‌های قارچی معمولاً بوی خاصی وجود ندارد. این تغییر بو می‌تواند نشانه‌ای قوی از وجود عفونت باشد و نباید نادیده گرفته شود.

• خارش واژن و ناحیه اطراف آن
• بوی نامطبوع و زننده در ناحیه واژینال
• سوزش واژن و مجرای ادرار
• احساس درد در زمان رابطه جنسی
• احساس درد و تورم
• ترشحات زیاد و غیرمعمول سفید و خاکستری‌ رنگ چسبناک و رقیق

دلایل ابتلا به عفونت واژن

دلایل بروز عفونت واژن به طور گسترده‌ای متنوع و پیچیده هستند و تحت تأثیر عواملی همچون تغییرات هورمونی، عادات بهداشتی، وضعیت سیستم ایمنی و شرایط محیطی قرار دارند. واژن به طور طبیعی شامل مجموعه‌ای از میکروارگانیسم‌ها است که به حفظ سلامت آن کمک می‌کنند.

از جمله عوامل کلیدی در ابتلا به عفونت، تغییرات در pH طبیعی واژن است. pH واژن معمولاً در محدوده‌ای اسیدی (بین ۳.۸ تا ۴.۵) قرار دارد که این خاصیت به جلوگیری از رشد میکروارگانیسم‌های مضر کمک می‌کند. عوامل مختلفی مانند قاعدگی، بارداری، یائسگی و استفاده از محصولات بهداشتی معطر می‌توانند این تعادل را مختل کرده و به این ترتیب زمینه‌ساز عفونت‌ها شوند. به‌ویژه، استفاده از دوش‌های واژینال ممکن است با کاهش باکتری‌های مفید، به رشد باکتری‌ها و قارچ‌های مضر کمک کند.

تغییرات هورمونی نیز تأثیر قابل توجهی بر سلامت واژن دارند. در دوران بارداری، یائسگی یا در زمان مصرف قرص‌های ضدبارداری، سطح هورمون‌ها تغییر می‌کند و این تغییرات می‌توانند تعادل میکروبی واژن را تحت تأثیر قرار دهند. به‌طور خاص، کاهش استروژن در دوران یائسگی می‌تواند منجر به خشکی واژن و کاهش قابلیت آن در برابر عفونت‌ها شود. به این ترتیب، درک صحیح از این عوامل و تأثیرات آن‌ها بر سلامت واژن برای پیشگیری و مدیریت عفونت‌ها ضروری است.

رعایت نکردن بهداشت فردی یا استفاده از لباس‌های تنگ و مرطوب نیز می‌تواند زمینه‌ساز عفونت واژن باشد. لباس‌های تنگ یا ساخته‌شده از مواد مصنوعی باعث ایجاد محیط گرم و مرطوب در ناحیه تناسلی می‌شوند که شرایط ایده‌آلی برای رشد قارچ‌ها و باکتری‌ها فراهم می‌کند. همچنین استفاده از محصولات بهداشتی معطر یا شوینده‌های قوی می‌تواند واژن را تحریک کرده و خطر عفونت را افزایش دهد.

• صرف طولانی‌مدت آنتی‌بیوتیک
• استرس شدید
• استفاده از داروهای مصرفی به صورت واژینال
• حاملگی
• عدم رعایت بهداشت فردی
• دیابت کنترل‌ نشده
• داروهای کورتونی

فرق عفونت واژن با عفونت رحم چیست؟

عفونت واژن و عفونت رحم دو وضعیت متفاوت در دستگاه تناسلی زنان هستند که هرکدام با علل، علائم و عوارض خاص خود همراه‌اند. این دو نوع عفونت نه‌تنها از نظر محل بروز تفاوت دارند، بلکه نحوه پیشگیری و درمان آن‌ها نیز متفاوت است. درک این تفاوت‌ها به تشخیص صحیح و درمان مؤثرتر کمک می‌کند.

عفونت واژن، همان‌طور که از نامش پیداست، در ناحیه واژن رخ می‌دهد و معمولاً به دلیل اختلال در تعادل میکروارگانیسم‌های طبیعی این بخش ایجاد می‌شود. واژن دارای فلور طبیعی باکتریایی است که شامل باکتری‌های مفید مانند لاکتوباسیلوس است. زمانی که این تعادل به هم بخورد، باکتری‌ها یا قارچ‌های مضر شروع به رشد می‌کنند و باعث ایجاد عفونت می‌شوند. از شایع‌ترین انواع عفونت‌های واژن می‌توان به واژینوز باکتریایی، عفونت قارچی (کاندیدیازیس) و عفونت انگلی (مانند تریکومونیازیس) اشاره کرد. علائم عفونت واژن معمولاً شامل خارش، سوزش، ترشحات غیرطبیعی، بوی نامطبوع و گاهی درد هنگام رابطه جنسی است. عفونت واژن به طور معمول محدود به ناحیه واژن باقی می‌ماند و با استفاده از داروهای موضعی یا خوراکی قابل درمان است.

در مقابل، عفونت رحم (که معمولاً با نام بیماری التهابی لگن یا PID شناخته می‌شود) یک وضعیت جدی‌تر است که ممکن است از عفونت‌های واژن یا دهانه رحم به رحم، لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها گسترش یابد. این عفونت معمولاً به دلیل بیماری‌های مقاربتی مانند کلامیدیا و گنوره ایجاد می‌شود، اما ممکن است ناشی از سایر میکروب‌ها نیز باشد. برخلاف عفونت واژن، عفونت رحم معمولاً با علائم سیستمیک و گسترده‌تری همراه است.

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های این دو عفونت در منشأ و پیشرفت آن‌هاست. عفونت واژن اغلب ناشی از عوامل محلی مانند استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها، تغییرات هورمونی یا رعایت نکردن بهداشت است، در حالی که عفونت رحم معمولاً نتیجه عفونت‌هایی است که از طریق تماس جنسی منتقل می‌شوند و به بخش‌های بالاتر دستگاه تناسلی گسترش می‌یابند. همچنین، عفونت واژن در اغلب موارد خطر جدی برای اندام‌های داخلی ایجاد نمی‌کند، اما عفونت رحم می‌تواند عواقب بلندمدتی مانند چسبندگی لوله‌های فالوپ و مشکلات بارداری داشته باشد.

تشخیص این دو نوع عفونت نیز متفاوت است. برای عفونت واژن، پزشک معمولاً با معاینه بالینی و آزمایش نمونه ترشحات واژن به تشخیص می‌رسد. اما در مورد عفونت رحم، تشخیص ممکن است به معاینات لگنی دقیق‌تر، آزمایش خون، سونوگرافی یا حتی لاپاراسکوپی نیاز داشته باشد.

روش های تشخیص عفونت واژن

تشخیص عفونت واژن معمولاً بر اساس شرح حال بیمار، علائم بالینی، و بررسی‌های آزمایشگاهی انجام می‌شود. پزشک در این فرآیند تلاش می‌کند تا نوع عفونت را مشخص کرده و مناسب‌ترین روش درمانی را تعیین کند. از آنجا که عفونت‌های مختلف واژن (مانند عفونت قارچی، باکتریایی و انگلی) علائم مشابهی دارند، تشخیص دقیق بسیار اهمیت دارد.

سپس معاینه فیزیکی انجام می‌شود. پزشک با استفاده از اسپکولوم واژن را بررسی می‌کند تا هرگونه تغییر در رنگ، تورم، قرمزی یا ترشحات غیرطبیعی را مشاهده کند. ظاهر ترشحات می‌تواند سرنخ مهمی باشد؛ مثلاً ترشحات سفید و غلیظ شبیه پنیر معمولاً نشان‌دهنده عفونت قارچی است، در حالی که ترشحات خاکستری و بدبو ممکن است به واژینوز باکتریایی اشاره داشته باشد. اگر ترشحات کف‌آلود و زرد یا سبز باشند، احتمال تریکومونیازیس مطرح می‌شود.

یکی از روش‌های دقیق‌تر برای تشخیص، نمونه‌برداری از ترشحات واژن است. پزشک مقداری از ترشحات را با سواب جمع‌آوری کرده و برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می‌کند. در آزمایشگاه، نمونه از نظر نوع میکروارگانیسم‌ها بررسی می‌شود. این بررسی می‌تواند شامل تست‌های میکروسکوپی برای شناسایی قارچ‌ها، باکتری‌ها یا انگل‌ها باشد. همچنین، در برخی موارد آزمایش کشت میکروبی انجام می‌شود تا نوع دقیق عامل عفونت مشخص شود.

یکی از روش‌های دقیق‌تر برای تشخیص، نمونه‌برداری از ترشحات واژن است. پزشک مقداری از ترشحات را با سواب جمع‌آوری کرده و برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می‌کند. در آزمایشگاه، نمونه از نظر نوع میکروارگانیسم‌ها بررسی می‌شود. این بررسی می‌تواند شامل تست‌های میکروسکوپی برای شناسایی قارچ‌ها، باکتری‌ها یا انگل‌ها باشد. همچنین، در برخی موارد آزمایش کشت میکروبی انجام می‌شود تا نوع دقیق عامل عفونت مشخص شود.

تشخیص صحیح عفونت واژن نه تنها به درمان مؤثر کمک می‌کند، بلکه از بروز عوارضی مانند گسترش عفونت به دستگاه تناسلی فوقانی جلوگیری می‌نماید. بنابراین، در صورت مشاهده هرگونه علائم غیرطبیعی، مراجعه به پزشک و پیگیری دقیق توصیه می‌شود.

عوارض عفونت واژینال

عفونت واژن، اگر به‌موقع تشخیص داده نشود یا به درستی درمان نگردد، می‌تواند عوارض مختلفی به همراه داشته باشد. این عوارض بسته به نوع عفونت، شدت آن و وضعیت سلامتی فرد متفاوت است. برخی از این عوارض محدود به ناحیه واژن هستند، در حالی که برخی دیگر می‌توانند بر سلامت کلی بدن تأثیر بگذارند.

یکی از شایع‌ترین عوارض عفونت واژن، گسترش عفونت به قسمت‌های بالاتر دستگاه تناسلی است. اگر عفونت از واژن به دهانه رحم، رحم یا لوله‌های فالوپ منتقل شود، ممکن است به بیماری التهابی لگن (PID) منجر شود. این بیماری می‌تواند باعث درد شدید لگن، ناباروری، یا تشکیل آبسه در ناحیه لگن شود. بیماری التهابی لگن همچنین خطر بارداری خارج از رحم را افزایش می‌دهد که یک وضعیت اورژانسی و خطرناک محسوب می‌شود.

عفونت واژن، به‌ویژه اگر ناشی از بیماری‌های مقاربتی مانند کلامیدیا یا گنوره باشد، می‌تواند خطر انتقال این بیماری‌ها به شریک جنسی را افزایش دهد. همچنین، وجود عفونت واژن می‌تواند احتمال ابتلا به سایر عفونت‌های مقاربتی، از جمله ویروس HIV، را بیشتر کند. التهاب ناشی از عفونت واژن ممکن است دیواره‌های واژن را آسیب‌پذیرتر کند و ورود ویروس‌ها و باکتری‌های دیگر را تسهیل نماید.

روش‌های پیشگیری از عفونت واژن

پیشگیری از عفونت واژن یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که زنان می‌توانند برای حفظ سلامت دستگاه تناسلی خود انجام دهند. رعایت بهداشت فردی، داشتن سبک زندگی سالم و آگاهی از عوامل خطرزا نقش مهمی در جلوگیری از ابتلا به عفونت‌های واژن دارند. در ادامه به روش‌های مؤثر پیشگیری از این عفونت‌ها می‌پردازیم.

ترجمه انگلیسی:

There are certain things you can do to reduce your chance of getting vaginitis. Practicing good hygiene and safe sex are key.

ترجمه فارسی:

کارهای خاصی وجود دارد که می توانید برای کاهش احتمال ابتلا به واژینیت انجام دهید. رعایت بهداشت خوب و رابطه جنسی ایمن کلیدی است.

منبع: clevelandclinic

استفاده از لباس‌های زیر مناسب نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر در پیشگیری است. توصیه می‌شود از لباس‌های زیر نخی و گشاد استفاده کنید که اجازه گردش هوا را بدهند. لباس‌های تنگ یا ساخته‌شده از مواد مصنوعی می‌توانند محیطی گرم و مرطوب ایجاد کنند که زمینه رشد قارچ‌ها و باکتری‌ها را فراهم می‌کند. همچنین، تعویض روزانه لباس زیر و اجتناب از استفاده طولانی‌مدت از لباس‌های مرطوب، مانند لباس شنا، بسیار ضروری است.

رعایت بهداشت در دوران قاعدگی نیز اهمیت زیادی دارد. تعویض مرتب نوار بهداشتی یا تامپون (هر ۴ تا ۶ ساعت) از تجمع باکتری‌ها جلوگیری می‌کند. استفاده از محصولات بهداشتی معطر در این دوران می‌تواند تحریک و خطر عفونت را افزایش دهد، بنابراین بهتر است از محصولات بدون بو استفاده کنید.

یکی از اصول پیشگیری، رعایت بهداشت روزانه است. شست‌وشوی منظم ناحیه تناسلی با آب ولرم و شوینده‌های ملایم و غیرمعطر می‌تواند به پاک‌سازی باکتری‌ها و قارچ‌ها کمک کند، بدون اینکه تعادل فلور طبیعی واژن را مختل کند. شستن از جلو به عقب پس از ادرار یا اجابت مزاج نیز بسیار مهم است، زیرا این کار از انتقال باکتری‌های مضر از مقعد به واژن جلوگیری می‌کند.

• خشک نگه داشتن واژن
• عدم استفاده از ژل، صابون و شوینده‌های عطری
• عدم گرفتن دوش واژینال
• پوشیدن لباس زیر پنبه‌ای یا نخی
• عدم پوشیدن شلوارهای چسب، تنگ و نایلونی
• مصرف پروبیوتیک‌ها مانند لبنیات

درمان عفونت واژینال

رمان عفونت واژینال بسته به نوع عفونت، شدت علائم و وضعیت کلی سلامتی بیمار متفاوت است. عفونت‌های واژینال به سه نوع اصلی تقسیم می‌شوند: عفونت قارچی (کاندیدیازیس واژن)، عفونت باکتریایی (واژینوز باکتریایی) و عفونت انگلی (تریکومونیازیس). هرکدام از این عفونت‌ها درمان‌های خاص خود را دارند که به‌طور خلاصه به آن‌ها می پردازد.

در مورد عفونت انگلی تریکومونیازیس، مترونیدازول یا تینیدازول به صورت خوراکی تجویز می‌شود. این عفونت اغلب از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود، بنابراین درمان شریک جنسی نیز ضروری است تا از انتقال مجدد عفونت جلوگیری شود. علاوه بر این، پرهیز از رابطه جنسی تا پایان دوره درمان توصیه می‌شود.

برای عفونت قارچی واژن که شایع‌ترین نوع عفونت است، معمولاً از داروهای ضدقارچ استفاده می‌شود. این داروها به صورت کرم‌های موضعی، شیاف‌های واژینال یا قرص‌های خوراکی تجویز می‌شوند. کلوتریمازول، میکونازول و فلوکونازول از داروهای رایج در درمان این عفونت هستند. در موارد خفیف، درمان موضعی کافی است و معمولاً ظرف چند روز علائم بهبود می‌یابند. اما در موارد شدیدتر یا عفونت‌های مکرر، ممکن است پزشک دوره طولانی‌تری از درمان خوراکی را تجویز کند.

برای عفونت باکتریایی یا واژینوز باکتریایی، آنتی‌بیوتیک‌ها تجویز می‌شوند. مترونیدازول یا کلیندامایسین به صورت خوراکی یا موضعی رایج‌ترین داروها برای درمان این نوع عفونت هستند. این داروها با کاهش تعداد باکتری‌های مضر و بازگرداندن تعادل فلور واژن عمل می‌کنند. در طول درمان، مصرف الکل به دلیل احتمال تداخل با داروهای مترونیدازول ممنوع است. همچنین، رعایت کامل دوره درمان اهمیت زیادی دارد تا از عود مجدد عفونت جلوگیری شود.

بهترین قرص برای عفونت رحم

به منظور درمان عفونت‌های رحم، برخی از داروها به طور گسترده‌ای توسط پزشکان تجویز می‌شوند. دو مورد از این داروها، مترونیدازول و سفیکسیم هستند که به طور قابل توجهی قادر به کنترل ترشحات واژینال و عفونت‌های مرتبط می‌باشند. علاوه بر این، فلوکونازول نیز به عنوان یک داروی مؤثر در درمان عفونت‌های قارچی مطرح است و خرید آن نیاز به نسخه پزشک دارد.

انتخاب داروی مناسب بستگی به شرایط فردی بیمار دارد و ضروری است که این داروها تحت نظر پزشک مصرف شوند. در این راستا، پزشک با بررسی وضعیت بیمار و نوع عفونت، می‌تواند بهترین گزینه درمانی را پیشنهاد دهد. به همین دلیل، مشاوره و پیگیری درمانی با متخصصین بهداشت و درمان از اهمیت بالایی برخوردار است.

قرص برای خارش واژن

خارش واژن یکی از مشکلات رایجی است که بسیاری از زنان ممکن است با آن مواجه شوند. این عارضه می‌تواند علل متعددی داشته باشد که بررسی آن‌ها اهمیت بسیاری دارد. برخی از علل شایع خارش واژن شامل عفونت‌های قارچی، باکتریایی یا ویروسی، عدم تعادل هورمونی، آلرژی، حساسیت به مواد شوینده و محصولات بهداشتی نامناسب، و استرس و تغییرات هورمونی می‌باشد.

در مواردی، خارش واژن ممکن است به دلیل عفونت قارچی مانند کاندیدا آلبیکنس باشد که با ترشحات غلیظ سفید همراه است. همچنین، عفونت‌های باکتریایی مانند واژینوز باکتریال می‌تواند باعث خارش و بوی نامطبوع شود. تغییرات هورمونی مانند دوران قاعدگی یا یائسگی نیز می‌تواند باعث تغییرات در PH واژن و در نتیجه افزایش احتمال خارش شود.

برای کاهش و پیشگیری از خارش واژن، بهتر است به رعایت بهداشت فردی توجه کنید. استفاده از محصولات بهداشتی ملایم، پوشیدن لباس زیر نخی، اجتناب از استفاده مکرر از صابون‌های معطر و شست‌وشوی ناحیه واژن با آب ولرم توصیه می‌شود. در صورت تداوم علائم و یا بدتر شدن وضعیت، مراجعه به پزشک متخصص زنان بسیار حائز اهمیت است. درمان به موقع و دقیق می‌تواند به جلوگیری از عوارض بیشتر کمک کند.

• قرص مترونیدازول
• قرص‌های آنتی هیستامین

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک

درمان عفونت‌های واژن نیازمند شناخت صحیح علائم و عوامل زمینه‌ای است. خارش واژن می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله عفونت‌های قارچی، باکتریایی یا حتی عفونت‌های مقاربتی ایجاد شود. انتخاب روش درمان مناسب بستگی به نوع عفونت دارد و استفاده از داروهای مختلف مانند فلوکونازول برای عفونت‌های قارچی، مترونیدازول یا تینیدازول برای عفونت‌های باکتریایی و انگلی مؤثر است.

برای دریافت مشاوره فوری و پاسخ به سوالات خود درباره مشکلات مرتبط با عفونت‌های واژن، می‌توانید به سایت دکتر فوری مراجعه کنید. این پلتفرم به شما این امکان را می‌دهد که با متخصصین زنان به‌ صورت آنلاین ارتباط برقرار کرده و مشاوره‌های پزشکی معتبر دریافت کنید.