داکسی سایکلین برای چیست؟ موارد مصرف، عوارض و نحوه مصرف

ویدیو معرفی داکسی سایکلین

تأیید‌‌‌‌‌‌‌ شده توسط پزشکان متخصص دکتر فوری

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. لطفا قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان متخصص عفونی دکتر فوری مشاوره بگیرید.

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

این دارو در دهه ۱۹۶۰ کشف شد و از آن موقع تا حالا یکی از پرکاربردترین آنتی‌بیوتیک‌ها است. برخی از باکتری‌‌هایی به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم شده‌اند؛ ولی داکسی‌ سایکلین یک ابزار کلیدی در مقابله با عفونت‌های پیچیده و اضطرابی تبدیل شده است.

این دارو برای درمان و پیشگیری عفونت‌های مثل سیاه‌زخم، طاعون، درمان آکنه، روزاسه، مالاریا مورد تجویز قرار می‌گیرد. برای سرماخوردگی، و آنفلوانزا و سایر بیماری‌های ویروسی مؤثر نیست. در مواقعی که عفونت ندارید از این دارو استفاده نکنید؛ زیرا مقاومت عفونت که بعداً دچار آن می‌شوید را مقاوم می‌کند.

متن انگلیسی:

Doxycycline 100mg, 75mg, and 50mg are the most common strengths of capsules and tablets available. It is also available as an injection, suspension, or syrup.

ترجمه متن:

داکسی‌ سایکلین در دوزهای 100، 75 و 50 میلی‌گرم از پرکاربردترین قرص‌ها و کپسول‌های موجود در بازار است. این دارو همچنین به صورت تزریقی و در فرم‌های مایع مانند سوسپانسیون یا شربت نیز عرضه می‌شود.
www.drugs.com

مکانیسم اثر داکسی‌ سایکلین

در داخل باکتری‌ها یک سری سلول به نام ریبوزوم وجود دارد که نقش این سلول‌ها ساخت پروتئین برای باکتری است. داکسی‌ سایکلین با چسبیدن به این ریبوزوم این کارخانه پروتئین‌سازی را متوقف می‌کند و باکتری توان رشد خود را از دست می‌دهد.

این مکانیزم فقط برای باکتری‌ها نیست؛ بلکه برای بعضی از انگل‌ها هم استفاده می‌شود به همین دلیل کاربردهای متنوعی دارد.

اشکال داکسی‌ سایکلین

داکسی‌ سایکلین به شکل‌های مختلفی در دسترس هستند رایج‌ترین شکل دارویی آن کپسول است که در دورهای ۵۰ و ۱۰۰ میلی‌گرمی در بازار موجود هستند. این کپسول‌ها برای درمان انواع عفونت‌های باکتریایی، آکنه، بیماری‌های مقاربتی، و مالاریا استفاده می‌شود.

قرص‌های داکسی‌ سایکلین مانند کپسول‌ها در دوزهای مختلفی وجود دارند و برای درمان انواع عفونت‌ها کاربرد دارند.

اما آمپول‌ها در موارد شدیدتر عفونت‌های باکتریایی که نیاز به درمان سریع دارند استفاده می‌شود. آمپول‌های داکسی‌ سایکلین توسط پرستار یا پزشک در موارد اورژانسی یا در بیمارستان تزریق می‌شوند.

نوع محلول آن شربت است. برای کودکان و کسانی که مشکل بلع یا به قرص‌ها حساس هستند مناسب است این شربت‌ها طعم‌دار هستند. تا مصرف آن برای کودکان آسان‌تر شود. قبل از مصرف هر شکل دارویی با پزشک خود مشورت کنید از مصرف خودسرانه آن بپرهیزید.

گروه	دوز معمول	نکات
بزرگسالان (عفونت‌های باکتریایی)	100 میلی‌گرم هر 12 ساعت یا 200 میلی‌گرم یک بار در روز	در موارد شدید، 200 میلی‌گرم هر 12 ساعت
بزرگسالان (آکنه)	100 میلی‌گرم یک یا دو بار در روز	دوره درمان: 6 تا 12 هفته
بزرگسالان (مالاریا)	100 میلی‌گرم یک بار در روز	1 تا 2 روز قبل، در طول سفر و 4 هفته پس از بازگشت
کودکان	بر اساس وزن تعیین می‌شود	توسط پزشک محاسبه شود

تفاوت داکسی‌ سایکلین هایکلیت و مونوهیدرات

هر دو برای درمان عفونت‌ها کاربرد دارند و تأثیر آنها یکسان است در نحوه عملکرد آنها هیچ تفاوتی وجود ندارد از نام آخر دارو مشخص است که به نمک‌های متفاوتی متصل هستند.

تفاوت آن در میزان حلالیت و تحمل‌پذیری آنهاست. داکسی‌ سایکلین منو هیدرات با دستگاه گوارشی سازگارتر است و عوارض معده‌ای همچون تهوع و دل‌پیچه کمتری ایجاد می کند.

نوع هایکلیت آن چون حلالیت بیشتری دارد باعث تحریک بیشتر معده و بروز عوارض گوارشی می‌شود و تهوع و استفراغ و سوزش سر دل ایجاد می‌کند. ‌اگر مشکلات گوارشی دارید از فرم منو هیدرات آن برای درمان خود استفاده کنید.

دسته	عوارض شایع	عوارض نادر اما جدی
گوارشی	تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم، سوزش سر دل	التهاب روده بزرگ
پوستی	حساسیت به نور خورشید، بثورات پوستی، خارش	واکنش‌های آلرژیک شدید
عصبی	سردرد، سرگیجه	افزایش فشار داخل جمجمه
سایر	تغییر رنگ دندان‌ها (کودکان)، عفونت قارچی	آسیب کبدی، آسیب کلیوی

موارد مصرف داکسی‌ سایکلین

داکسی‌ سایکلین یک آنتی‌بیوتیک است و برای درمان انواع عفونت‌ها کاربرد دارد در اینجا به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:

داکسی‌ سایکلین برای عفونت‌های باکتریایی

عفونت‌های تنفسی

برونشیت‌ها:

لوله‌های برونش که هوا را به داخل ریه‌ها می‌رسانند توسط باکتری‌ها ملتهب می‌شوند و عفونت باکتریایی را به وجود می‌آورند.

ذات‌الریه:

عفونت ریه‌ها هم که توسط باکتری‌ها ایجاد می‌شود داکسی‌ سایکلین موارد پنومونی باکتریایی مؤثری است.

سینوزیت:

التهاب سینوس‌ها توسط باکتری‌ها صورت می‌گیرد داکسی‌ سایکلین با جلوگیری از تکثیر باکتری‌ها کمک شایانی به درمان سینوزیت می‌کند.

عفونت‌های ادراری

که از هر قسمتی از بدن رخ می‌دهد را درمان می‌کند عفونت کلیه، مثانه، مجرای ادراری گزینه مناسبی برای درمان این عفونت‌هاست.

داکسی‌ سایکلین برای جوش و مشکلات پوستی

یکی از موارد مهم مصرف داکسی‌ سایکلین درمان آکنه و مشکلات پوستی است این دارو خواص ضدباکتری و ضدالتهابی دارد. پزشکان متخصص پوست اغلب برای درمان جوش‌های چرکی و زیر پوستی داکسی‌ سایکلین را تجویز می‌کنند.

این دارو معمولاً به‌تنهایی برای درمان مشکلات پوستی به کار نمی‌رود در کنار آن از درمان‌های موضعی با اثربخشی بالا غافل نشوید.

معمولاً تا درمان کامل ۳ تا چهار ماه مصرف کنید تا پوست شما بهبود یابد بعد از آن پزشک مصرف دارو را برای شما قطع و داروهای موضعی را تجویز می‌کند.

یکی دیگر از کاربردهای این دارو درمان آبسه و سلولیت است. تجمع چرک در زیر پوست یا داخل بدن آبسه را به وجود می‌آورد که گاهی اوقات دردناک است. داکسی‌ سایکلین گزینه مناسبی برای درمان آبسه است.

سلولیت نوعی بیماری که از عفونت بافت‌های زیرین پوست به وجود می‌آید این دارو به درمان سلولیت کمک شایانی می‌کند.

داکسی‌ سایکلین در درمان عفونت‌های دستگاه تناسلی

کلامیدیای عفونت مقاربتی شایع است که هم برای خانم‌ها و هم برای آقایان علایمی مانند ترشحات غیرطبیعی و درد هنگام ادرار ایجاد می‌کند.

این دارو برای درمان سوزاک نیز کاربرد دارد سوزاک عفونت مقاربتی است که با ترشحات چرکی و درد همراه است داکسی‌ سایکلین گزینه مناسبی برای درمان این عفونت است.

سیفیلیس یک عفونت دیگری است که اگر درمان نشود می‌تواند عوارض خطرناکی ایجاد کند.

بیماری التهابی لگن که لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها، و رحم را درگیر کند. این دارو به همراه داروهای دیگر برای درمان بیماری لگن کمک مؤثری می‌کند.

عفونت واژینال

یکی دیگر از عفونت‌های جنسی است؛ ولی مقاربتی محسوب نمی‌شود. اما باکتریایی است و این دارو در درمان آن گزینه مؤثری است.

استفاده از داکسی‌ سایکلین برای مالاریا و سایر بیماری‌ها

یک داروی پیش‌گیری کننده برای کسانی است که در مناطق پر خطر مالاریا زندگی می‌کنند یا قصد سفر به این مناطق را دارند این دارو انگل مالاریا را در بدن از بین می‌برد و از ابتلا به این بیماری جلوگیری می‌کند.

برای درمان بیماری لایم که از طریقی گزش کنه منتقل می‌شود داروی مناسبی است و علائم آن را که بثورات پوستی، درد مفاصل، و خستگی است را کاهش می‌دهد.

تب کیو یک عفونت باکتریایی است که از تماس فرد با حیوانات آلوده منتقل می‌شود این دارو علائم آن را که تب و سردرد هست را کاهش می‌دهد

سایر بیماری‌ها

این دارو می تواند برای درمان انواع آکنه، روزاسه که یک بیماری پوستی که باعث قرمزی و برجستگی کوچک روی صورت می‌شود را درمان می‌کند

پزشکان پیشنهادی

بهترین پزشکان متخصص در دسترس شما

نحوه مصرف داکسی‌ سایکلین

قبل از مصرف تمام دستورالعمل‌های روی برچسب نسخه را دنبال کنید دارو را طبق دستور پزشک مصرف کنید.

قرص یا کپسول این دارو را با یک لیوان پر از آب مصرف کنید. بهتر است در حین مصرف دارو مایعات فراوان بنوشید.

در صورت مشاهده و ناراحتی معده می‌توانید با شیر یا غذا مصرف کنید.

دوز مصرفی توصیه شده

دوز مصرفی داکسی‌ سایکلین به عوامل مختلفی مثل نوع و شدت عفونت، سن بیمار، وضعیت کلی بیمار بستگی دارد.

تعیین دوز مصرفی توسط پزشک انجام می‌شود؛ اما دوزهای رایج به شرح زیر هستند:

در بزرگسالان که عفونت باکتریایی دارند دوز معمول ۱۰۰ میلی‌گرم دو بار در روز یا ۲۰۰ میلی‌گرم بار در روز
برای درمان آکنه ۱۰۰ میلی‌گرم یک یا دو بار طبق دستور پزشک مصرف کنید دوره درمان ۶ تا ۱۲ هفته است.
برای پیشگیری از مالاریا ۱ یا ۲ روز قبل از سفر به مناطق آلوده ۱۰۰ میلی‌گرم یک‌بار در روز مصرف کنید.
برای درمان بیماری‌های مقاربتی بسته به‌شدت و نوع عفونت بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی‌گرم هر ۱۲ ساعت مصرف کنید.
دوز مصرفی در کودکان بر اساس وزن آنها محاسبه و تجویز می‌شود.

مصرف در شرایط خاص (بارداری، شیردهی، سالمندان، و کودکان)

داکسی‌ سایکلین ۱۸ هفته اول بارداری بی‌خطر است؛ ولی در سه‌ماهه دوم و سوم بارداری از مصرف آن خودداری کنید. زیرا روی شکل‌گیری دندان‌های کودک تأثیر منفی می‌گذارد و باعث تغییر رنگ آنها می‌شود.

درصورتی‌که در دوران بارداری یا در صورت باردارشدن از این دارو مصرف کردید باید از آسیب احتمالی به جنین خود مطلع شوید.

دوران شیردهی

به‌طورکلی از مصرف داکسی‌ سایکلین در دوران شیردهی خودداری کنید؛ زیرا دارو از طریق شیر مادر وارد بدن جنین می‌شود و باعث خطراتی از قبیل:

تغییر رنگ دندان‌ها
اختلال در رشد استخوان‌ها
اسهال و استفراغ
حسایت نوزاد به نور خورشید

درصورتی‌که عفونت باکتریایی دارید و از این دارو استفاده می‌کنید حتماً پزشک خود را مطلع کنید تا داروهای دیگری را جایگزین کند.

سالمندان

سالمندان به دلیل افزایش سن دچار تغییرات فیزیولوژیکی می‌شوند و روی کبد و کلیه آنها تأثیر می‌گذارد و بدن آنها حساسیت بیشتری به داروها نشان می‌دهد.

درهرصورت رعایت دقیق دستورات پزشکی بسیار مهم است این دارو در سالمندان باید بااحتیاط مصرف شود.

در صورت مصرف احتمال عوارض جانبی مثل مشکلات گوارشی، بثورات پوستی، یا دچار گیجی و عدم تعادل می‌شوند. در صورت مشاهده باید فوراً به پزشک مراجعه کنند.

کودکان

مصرف این دارو برای کودکان زیر ۸ سال توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است دچار تغییر رنگ دندان‌ها شوند در رشد استخوان‌های آنها اختلال ایجاد شود.

در کودکان بزرگ‌تر از ۸ سال مصرف داکسی‌ سایکلین فقط در مواقع ضروری و با تشخیص پزشک به آنها بدهید.

در صورت بروز عوارض جانبی فوراً پزشک را مطلع کنید و مقدار و دوز مصرفی دقیقاً طبق دستور پزشک رعایت شود.

نکات مهم در حین مصرف

مصرف داکسی‌ سایکلین را طبق دستور پزشک متخصص مصرف کنید.

قبل از مصرف تمام نکات روی برچسب را مطالعه کنید.

با یک لیوان پر آب مصرف کنید و در حین مصرف آب یا مایعات فراوان بنوشید.

بهتر است با معده خالی حداقل یک ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از غذا مصرف کنید.

کپسول یا قرص را خرد نکنید، نشکنید، یا باز نکنید، کامل قورت دهید

در صورتی می‌توانید از فرم وریدی استفاده کنید که فرم خوراکی آن حساس یا مشکل بلع داشته باشید.

در دمای اتاق به‌دوراز رطوبت، نور، و گرما، نگهداری کنید.

عوارض جانبی داکسی‌ سایکلین

مصرف این دارو مانند داروهای دیگر می‌تواند عوارض جانبی ایجاد کند در صورت مشاهده علایم مربوط به این عوارض حتماً به پزشک مراجعه کنید. برخی از عوارض جانبی مختصر توضیح داده شده است.

عوارض شایع

برخی از عوارض ممکن است رخ دهد. ولی نیازی نیست که به پزشک مراجعه کنید این عوارض در طول درمان از بین می‌روند و بدن شما با دارو سازگار می‌شود

عوارض که ممکن است در حین مصرف دچار آن شوید مانند:

سردرد سینوسی
درد
عفونت
عفونت قارچی
آنفلوانزا
حالت تهوع
استفراغ
دندان‌درد
اسهال
سو هاضمه
درد بالای شکم
ناراحتی معده
خشکی دهان
ورم شکم
کمردرد
درد مفصل
احتقان سینوسی
برونشیت
درد حلق و بینی
واکنش به حساسیت به نور

عوارض جدی و نادر

این عوارض کمتر به وجود می‌آیند در صورت مشاهده فوراً به پزشک مراجعه کنید.

تورم صورت
لب‌ها
تورم گلو
تنفس به‌دشواری صورت گرفت
کهیر پوستی
زردی چشم‌ها
خستگی شدید
تغییر در میزان ادرار
تاری دید
وزوز گوش
اسهال خونی
درد شدید شکم

نحوه کاهش عوارض جانبی

برای اینکه عوارض این دارو را در بدنمان کم کنیم چند نکته ضروری است.

دارو را با یک لیوان آب مصرف کنید.
از خوردن هم‌زمان این دارو با محصولات لبنی، آنتی‌اسیدها، و مکمل‌هایی که دارای آهن هستند خودداری کنید.
در دوره درمان در معرض مستقیم نور خورشید قرار نگیرید.
در صورت بروز عوارض پوستی حتماً از کرم ضدآفتاب استفاده کنید.
در صورت کاهش عوارض می‌توانید دارو را طبق دستور پزشک همراه با غذا میل کنید.

موارد منع مصرف و احتیاط‌ها

داکسی‌ سایکلین باوجود کاربردهای فراوانش برای برخی از شما مناسب نیست اگر از این دسته گروه‌ها هستید از مصرف این دارو خودداری کنید.

چه افرادی نباید داکسی‌ سایکلین مصرف کنند:

کودکان زیر ۸ سال

در این کودکان به دلایل مختلفی این دارو تجویز نمی‌شود. مگر در موارد خاص و آن هم تحت‌نظر پزشک باشند دارو را باید مصرف کنند.

زنان باردار

اگر باردار هستید و قصد دارید که باردار شوید این دارو به شما توصیه نمی‌شود مصرف این دارو در دوران بارداری باعث آسیب جدی به نوزاد می‌شود.

دوران شیردهی

اگر نوزاد شیرخواره دارید از مصرف این دارو پرهیز کنید؛ زیرا از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل می‌شود و برای آن ضرر دارد

مشکلات کلیوی و کبدی

افرادی که دچار مشکلات کلیوی و کبدی دارند مصرف این دارو بااحتیاط و تحت‌نظر پزشک صورت گیرد.

افرادی که داروهای خاصی مصرف می‌کنند.

داکسی‌ سایکلین با برخی از داروها تداخل دارد. مصرف این دارو با داروهای ضدانعقاد خون، داروهای ضد صرع، داروهای حاوی کلسیم و آهن یا منیزیم دارند پرهیز کنید.

داکسی‌ سایکلین در دوران بارداری و شیردهی

همان‌طور که گفته شد مصرف این دارو در دوران بارداری خطراتی برای نوزاد شما ایجاد می‌کند ممکن است در رشد استخوان‌های کودک دچار اختلالاتی شود. همچنین باعث زردی دائمی دندان‌های نوزاد تا چند سالگی شود همیشه قبل از مصرف پزشک خود را از بارداری خود مطلع کنید

مصرف آن در دوران شیردهی منع شده است به دلیل انتقال دارو از طریق شیر مادر به جنین است و ممکن است عوارض جانبی برای کودک دلبندتان به وجود آید.

مصرف همزمان با دیگر داروها

بعضی از داروها به‌خوبی با داکسی‌ سایکلین ترکیب نمی‌شوند. اگر از قبل این داروها را مصرف می‌کردید حتماً پزشکتان را مطلع کنید. زیرا مصرف این دارو با سایر داروها اثر کاهشی یا افزایشی روی سایر داروها می‌گذارد.

اگر دارویی گوارشی که ضد اسید است مصرف می‌کنید حتماً پزشک را در جریان قرار دهید.
این دارو با داروی های زخم معده بیسموت هستند تداخل دارد مانند پپتوبیسمول
با سایر آنتی‌بیوتیک‌ها
با داروی آکنه حاوی ویتامین مانند ایزو ترتینوئین
داروهای که از لخته‌شدن خون جلوگیری می‌کنند؛ مانند وافارین
داروهای صرع مانند فتی توئین، کاربامازپین
داروهای که برای سیستم ایمنی بدن استفاده می‌شوند؛ مانند سیکلوسپورین
داروهای ضدبارداری اثر آنها کاهش می‌یابد اگر با داکسی‌سایکلین با هم مصرف کنید.
پنی‌سیلین‌ها اثر دارویی همدیگر را کاهش می‌دهند.
مصرف هم‌زمان این دارو با بیتورات‌ها باعث کاهش غلظت پلاسمایی داکسی‌سایکلین می‌شود.

تداخلات دارویی داکسی‌ سایکلین

داروهای که با داکسی‌سایکلین تداخل دارند:

ایزوترتینوئین
آنتی‌اسیدها حاوی منیزیم، آلومینیوم، یا کلسیم
داروهای ضدانعقاد یا رقیق‌کننده خون وارفارین
بیسموت ساب سالیسیلات
مکمل‌های کلسیم
فنی‌توئین که برای درمان صرع استفاده می‌شود.
مکمل‌های آهن
لامیکتال درمان صرع
ملین‌های حاوی منیزیم
پنی‌سیلین‌ها
مهارکننده‌های بمب پروتون ppis
سوریاتان رتینوئید موضعی برای درمان پسوریازیس استفاده می‌شود.
تگرتول برای درمان تشنج

برخی از فعل‌وانفعالات دارویی را می‌توان با جداکردن داورها به مدت دو یا سه ساعت برطرف کرد به‌خصوص آنهایی که حاوی کلسیم، منیزیم، آهن یا آلومینیوم، هستند. ممکن است پزشک برای جلوگیری از تداخل دارویی را جایگزین کند تا با عوارض تداخل دارویی مواجه نشوید.

مواد غذایی که مصرف آنها با داکسی‌سایکلین توصیه نمی‌شود

مصرف هم‌زمان این دارو با برخی از مواد غذایی جذب دارو را کاهش می‌دهد و اثربخشی آن را کم می‌کند به برخی از مهم‌ترین مواد غذایی که باید مصرف آنها را در طول درمان پرهیز کنید اشاره می‌کنیم.

محصولات لبنی مانند شیر و ماست، پنیر، و سایر محصولات کلسیم‌دار از جذب دارو در روده جلوگیری می‌کنند. بهتر است حداقل ۲ یا ۳ ساعت بین مصرف مواد غذایی و دارو فاصله بگذارید.
سبزی‌های برگ‌دار، بادام و کنجد سرشار از کلسیم هستند که نباید هم‌زمان با این دارو مصرف شوند.
مکمل‌های حاوی، کلسیم، منیزیم، یا آهن
غذاهایی که حاوی آلومینیوم یا منیزیم هستند.
غذاهایی مانند گوشت قرمز، جگر، و اسفناج که غنی از آهن هستند جذب دارو را در روده کاهش می‌دهند.

شرایط نگهداری داکسی‌ سایکلین

این دارو در دمای بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد نگهداری کنید.
از قراردادن دارو در دمای خیلی بالا یا پایین خودداری کنید.
در بسته‌بندی اصلی و دور از نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید.
دارو در جای نمناک و مرطوب مثل آشپزخانه و حمام قرار ندهید.
جایی نگهداری کنید که دسترسی کودک به آنجا مشکل باشد مثل داخل کابینت‌ها یا جعبه‌های دارویی قفل‌دار
از انتقال دارو به جعبه دیگری خودداری کنید.
شربت آن را در یخچال بگذارید و قبل از مصرف تکان دهید.
از یخ‌زدگی آمپول خودداری شود و آن را در یخچال نگهداری کنید.
درصورتی‌که مشاهده کردید دارو تغییر رنگ داده و بوی شکل دارو تغییر کرده از مصرف آن خودداری کنید.

نتیجه‌ گیری

داکسی‌ سایکلین یک آنتی‌بیوتیک قوی برای درمان انواع‌واقسام عفونت‌های باکتریایی، عفونت‌های تنفسی، و ادراری گرفته تا عفونت‌های مقاربتی و پوستی حسابی به کار می‌آید. حتی برای پیشگیری از مالاریا و درمان بعضی از بیماری‌های خاص هم استفاده می‌شود. اما یادتان باشد؛ مانند هر دارویی دیگری عوارض جانبی خودش را دارد و باید بااحتیاط مصرف شود.

مهم‌ترین نکته این است که دارو را خودسرانه مصرف نکنید، حتماً به دستورات پزشک درباره دوز و دوره مصرف دارو عمل کنید.