دکتر هادی دادجو

جراحی پلاستیک همیشه با هدف تغییر ظاهر انجام نمی‌شود. بخش مهمی از این رشته به بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده، اصلاح نقایص مادرزادی و ترمیم قسمت‌هایی از بدن پس از آسیب یا بیماری مربوط است. به همین دلیل، جراحی پلاستیک و ترمیمی را می‌توان در دو مسیر کلی زیبایی و بازسازی بررسی کرد. دکتر هادی دادجو، فوق تخصص جراحی پلاستیک و ترمیمی در بوشهر، در حوزه‌ای فعالیت می‌کنند که دقت جراحی و توجه به عملکرد بافت، در کنار نتیجه ظاهری، اهمیت زیادی دارد. جراحی پلاستیک و ترمیمی دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟ جراحی پلاستیک و ترمیمی مجموعه‌ای از روش‌های جراحی را شامل می‌شود که هدف آن‌ها می‌تواند بازسازی، اصلاح شکل یا بهبود عملکرد بافت‌ها باشد. آسیب‌های ناشی از تصادف، سوختگی، زخم‌های پیچیده، برخی نقایص مادرزادی و تغییرات ایجادشده پس از بعضی بیماری‌ها، از جمله شرایطی هستند که ممکن است به جراحی ترمیمی نیاز داشته باشند. در این نوع جراحی‌ها، فقط ظاهر ناحیه مورد توجه نیست؛ حفظ عملکرد بافت و ایجاد شرایط مناسب برای ترمیم نیز اهمیت دارد. تفاوت جراحی زیبایی با جراحی ترمیمی چیست؟ جراحی زیبایی معمولاً با هدف تغییر یا بهبود ظاهر بخشی از بدن انجام می‌شود، در حالی که جراحی ترمیمی بیشتر بر بازسازی بافت آسیب‌دیده یا اصلاح یک نقص ساختاری و عملکردی تمرکز دارد. البته مرز این دو حوزه همیشه کاملاً جدا نیست. بعضی جراحی‌ها می‌توانند هم جنبه ترمیمی و هم جنبه زیبایی داشته باشند. برای مثال، در بازسازی یک ناحیه آسیب‌دیده، جراح ممکن است همزمان تلاش کند شکل طبیعی‌تر و عملکرد مناسب‌تری برای آن قسمت ایجاد شود. چه آسیب‌هایی ممکن است به جراحی ترمیمی نیاز داشته باشند؟ آسیب‌های پوستی و بافت نرم می‌توانند شدت‌های متفاوتی داشته باشند. زخم‌های عمیق، آسیب‌های ناشی از سوختگی یا صدماتی که باعث از بین رفتن بخشی از بافت شده‌اند، گاهی صرفاً با مراقبت‌های معمول بهبود پیدا نمی‌کنند. در چنین شرایطی، جراح بر اساس محل و اندازه آسیب، وضعیت بافت اطراف و شرایط عمومی بیمار درباره روش مناسب تصمیم می‌گیرد. سوختگی و بازسازی پوست سوختگی‌های شدید ممکن است علاوه بر آسیب اولیه، در روند ترمیم باعث ایجاد اسکار و محدودیت حرکتی شوند. اگر سوختگی در نزدیکی مفصل‌ها یا نواحی حساسی مانند صورت و گردن اتفاق افتاده باشد، موضوع بازسازی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. هدف درمان فقط بستن زخم نیست؛ در برخی موارد باید از ایجاد محدودیت حرکتی یا تغییر شکل قابل توجه نیز جلوگیری شود. جای زخم چه زمانی نیاز به بررسی دارد؟ تقریباً هر زخمی پس از ترمیم، نوعی اثر روی پوست باقی می‌گذارد؛ اما شکل و شدت اسکار در افراد مختلف متفاوت است. گاهی جای زخم برجسته، سفت، پهن یا از نظر ظاهری آزاردهنده می‌شود. در بعضی موارد نیز اسکار می‌تواند باعث کشیدگی پوست و محدودیت حرکت شود. روش مناسب درمان به نوع اسکار، محل آن، اندازه و مدت زمانی که از ایجاد زخم گذشته است بستگی دارد. بازسازی پس از آسیب‌های صورت صورت یکی از نواحی پیچیده بدن است؛ زیرا علاوه بر ظاهر، ساختارهای مهمی مانند چشم، بینی، دهان و اعصاب در آن قرار دارند. آسیب‌های ناشی از تصادف، بریدگی‌ها یا سوختگی‌های شدید در صورت ممکن است نیازمند بازسازی دقیق باشند. در این شرایط، حفظ عملکرد و ایجاد تقارن و ظاهر طبیعی، همزمان مورد توجه قرار می‌گیرد. جراحی ترمیمی بعد از بعضی بیماری‌ها برخی بیماری‌ها یا جراحی‌های قبلی ممکن است باعث از دست رفتن بخشی از بافت بدن شوند. در چنین شرایطی، جراحی بازسازی می‌تواند با هدف اصلاح نقص ایجادشده انجام شود. روش بازسازی بسته به محل نقص، میزان بافت از دست‌رفته و شرایط بیمار متفاوت است و نمی‌توان برای همه افراد یک روش ثابت در نظر گرفت. نقایص مادرزادی و نقش جراحی ترمیمی برخی افراد از بدو تولد با تغییراتی در شکل یا ساختار یک بخش از بدن مواجه هستند. در بعضی از این موارد، جراحی ترمیمی می‌تواند با هدف اصلاح ساختار، بهبود عملکرد یا ایجاد ظاهر متناسب‌تر انجام شود. زمان مناسب مداخله نیز به نوع نقص و شرایط سنی و جسمی فرد بستگی دارد. قبل از جراحی پلاستیک چه چیزهایی باید بررسی شود؟ تصمیم برای جراحی نباید فقط بر اساس ظاهر ناحیه مورد نظر گرفته شود. پزشک معمولاً باید شرایط عمومی بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی، سابقه جراحی و بیهوشی و وضعیت پوست و بافت ناحیه را در نظر بگیرد. در برخی افراد نیز انجام آزمایش‌ها یا تصویربرداری‌های تکمیلی پیش از جراحی ضروری است. آیا نتیجه جراحی از قبل کاملاً قابل پیش‌بینی است؟ خیر. روند ترمیم پوست و بافت در افراد مختلف یکسان نیست. عواملی مانند سن، وضعیت عمومی بدن، نوع آسیب، محل جراحی، کیفیت پوست، مصرف دخانیات و نحوه مراقبت بعد از عمل می‌توانند روی نتیجه تأثیر بگذارند. به همین دلیل، پزشک معمولاً می‌تواند درباره روند کلی درمان و نتایج مورد انتظار توضیح دهد، اما تضمین یک نتیجه کاملاً مشخص همیشه امکان‌پذیر نیست. دوران نقاهت بعد از جراحی مدت بهبودی به نوع جراحی بستگی دارد. برخی اقدامات ممکن است دوره نقاهت کوتاه‌تری داشته باشند، در حالی که بازسازی‌های پیچیده‌تر به مراقبت طولانی‌تری نیاز دارند. مراقبت از زخم، مصرف داروهای تجویزشده، رعایت محدودیت‌های حرکتی و مراجعه برای ویزیت‌های بعدی می‌تواند بخش مهمی از دوره پس از عمل باشد. چه کسانی باید پیش از جراحی درباره داروهای خود اطلاع دهند؟ تمام بیمارانی که قرار است تحت جراحی قرار بگیرند بهتر است فهرست کاملی از داروها و مکمل‌های مصرفی خود را در اختیار پزشک قرار دهند. داروهای رقیق‌کننده خون، برخی داروهای مزمن و حتی مکمل‌های گیاهی می‌توانند در روند جراحی یا بیهوشی اهمیت داشته باشند. هیچ دارویی نیز نباید بدون هماهنگی پزشک قطع یا جایگزین شود.