دکتر لیلا مقیمی

بیایید روراست باشیم؛ برای خیلی از خانم‌ها، رفتن پیش متخصص زنان یک جور دلشوره دارد. نه فقط ترس از معاینه، که ترس از قضاوت نشدن، حرفشان را زمین نگذاشتن، و مهم‌تر از همه، درک شدن. در شهری مثل شیراز که متخصصان زنان خوب کم نیستند، اسم دکتر لیلا مقیمی را مدام در گروه‌های مادرانه و انجمن‌های ناباروری می‌شنوی. اما چرا؟ چه چیزی باعث می‌شود یک زن، بعد از دو بار بارداری ناموفق، از آن سوی استان فارس خودش را به مطب او در شیراز برساند؟ ماجرا فقط علم و تخصص نیست، چیز دیگری در کار است. اولین باری که با دکتر مقیمی در یک همایش درمان ناباروری همکلام شدم، تحت تأثیر یک ویژگی عجیبش قرار گرفتم: گوش می‌داد تا ته حرف. نه آن گوش دادن تشریفاتی و نگاه به ساعت. بلکه سوالات جزئی می‌پرسید، مثل یک کارآگاه بالینی. گفتم: «دکتر، چطور اینقدر حوصله داری برای هر بیمار؟» خندید و گفت: «در زنان و نازایی، اگر حوصله نداشته باشی، سه چهارم تشخیص را از دست می‌دهی. چون خیلی از علائم را خود بیمار بهتر از هر آزمایشی می‌داند.» این جمله را نگه دارید، کلید درک سبک کاری اوست. حالا برسیم به تخصص، اما نه به شیوه کتاب درسی. دکتر مقیمی در سه حوزه از بقیه همکاران متمایز است: اول، مدیریت بارداری‌های پرخطر. یعنی همان مادرانی که فشار خون بالا، دیابت بارداری، یا سابقه سقط مکرر دارند. در این موارد، او اهل آزمایش دادن بی‌رویه نیست؛ تست‌ها را هدفمند می‌نویسد و با کمترین دارو، بیشترین اطمینان را به مادر می‌دهد. دوم، نازایی به خصوص ناباروری با علت نامشخص – آن دسته از زوج‌های جوانی که همه آزمایش‌ها نرمال است اما بارداری رخ نمی‌دهد. اینجا صبر و هنر اوست که تخمک‌گذاری را تنظیم کند، بدون اینکه بیدلیل بیمار را به آی‌وی‌اف بفرستد. و سوم، جراحی‌های لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی برای مشکلاتی مثل آندومتریوز، فیبروم و چسبندگی رحم، با ریکاوری کوتاه و اسکار تقریباً نامرئی. اما یک مثال بزنم که ماجرا را ملموس کند. خانم جوانی، ۲۹ ساله، سه سقط پشت سر هم در هفته دوازدهم. قلبش شکسته بود. چند متخصص مختلف، آزمایشات ترومبوفیلی و کاریوتایپ داده بودند، همه نرمال. یک نفر گفته بود «علت ژنتیک نیست، پس شانس بیاور». وقتی پیش دکتر مقیمی آمد، ناامید بود. چیزی که دکتر مقیمی کرد خارق‌العاده ساده بود: در اولین ویزیت سونوگرافی دقیق رحم با پروب واژینال انجام داد. دید یک سپتوم (دیواره اضافی) کوچک در وسط رحم وجود دارد که در سونوگرافی معمولی دیده نمی‌شد. گفت: «سپتوم عروقی ندارد، جنین در این ناحیه می‌چسبد ولی تغذیه نمی‌شود. عمل هیستروسکوپی کوتاه، ۱۵ دقیقه». عمل کردند، دو ماه بعد باردار شد، و اکنون دختری سه ساله دارد. قضیه فقط مهارت سونوگرافی نبود؛ توجه به جزئیاتی بود که دیگران ندیده بودند. در برخورد با بیمار، دکتر مقیمی قاطع اما مهربان است. گاهی آنقدر رک حرف می‌زند که بعضی‌ها می گویند «تیز است». مثلاً به یک بیمار چاق با سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) می‌گوید: «اگر وزن کم نکنی، هیچ دارویی به تنهایی کارساز نیست. من نمی‌توانم معجزه کنم.» اما همین رک‌گویی باعث می‌شود بیمار باور کند که واقعاً درمان مشارکتی می‌خواهد، نه نسخه‌پیچی صرف. از طرف دیگر، برای یک مادر سزارین شده که نگران زایمان طبیعی بعد از سزارین (VBAC) است، نیم ساعت حوصله می‌گذارد تا ترسش را مدیریت کند. این دوگانگی در ظاهر عجیب است اما در عمل فوق‌العاده مؤثر. و اما مسئله نوبت. مطب دکتر مقیمی در منطقه فلسطین شیراز قرار دارد، نزدیک به چند بیمارستان خوب. اما سالن انتظارش کوچک است و دیر به دیر پر می‌شود. چند سال پیش، گرفتن نوبت تلفنی از ایشان واقعاً عذاب آور بود: از صد بار که زنگ می‌زدی، شاید دو بار جواب می‌گرفتند. ولی حدود دو سالی است که مطب با سامانه «دکتر فوری» همکاری می‌کند. راستش خودم برای دو تا از خویشاوندانم نوبت گرفتم. وارد سایت شدم، اسم «دکتر لیلا مقیمی شیراز» را جستجو کردم، روز و ساعت خالی را انتخاب کردم و پرداخت را انجام دادم. کمتر از دو دقیقه. یک پیامک تأیید هم آمد. دیگر نیازی به تماس‌های مکرر نیست. حتی می‌توانید از طریق همان سامانه نوبت را کنسل کنید یا جابه‌جا کنید. برای خانم‌های باردار یا کسانی که برنامه شلوغ دارند، این قابلیت طلایی است. از نظر علمی، دکتر مقیمی مدام در حال مطالعه جدیدترین پروتکل‌های بین‌المللی زنان و نازایی است. در کنگره‌ها سوالات دقیقی می‌پرسد و گاهی با جرئت نظر مخالف می‌دهد. یک بار در بحث مدیریت اندومتریوز، وقتی همکارش گفت «همه ضایعات باید جراحی شود»، ایشان گفت: «بر اساس جدیدترین متاآنالیز، ضایعات بدون علامت کوچک را نباید جراحی کرد، مگر اینکه روی باروری اثر بگذارد.» یعنی علم را با عمل تلفیق می‌کند. نه اهل جراحی‌های بی‌رویه است نه اهل تجویز داروهای بی‌اثر. اتاق معاینه او مجهز به سونوگرافی با پروب واژینال با وضوح بالاست. خودش سونوگرافی را انجام می‌دهد و همان لحظه نتیجه را تفسیر می‌کند. این یکی از نقاط قوتش است: در بسیاری از مطب‌ها، بیمار را برای سونوگرافی به مرکز دیگر می‌فرستند و بعد یک هفته دیگر نوبت ویزیت می‌دهند. اما اینجا، همان یک ساعت ویزیت، سونوگرافی و مشاوره هر سه انجام می‌شود. برای کسی که از شهرستان آمده، این خیلی مهم است. اگر بخواهم از زاویه دردناک‌تر بگویم، یکی از سخت‌ترین کارهای دکتر مقیمی، همراهی با خانواده‌هایی است که سقط دیررس یا مرده‌زایی داشته‌اند. در این موارد، خیلی از پزشکان سعی می‌کنند سریع پرونده را ببندند و بروند سراغ بیمار بعدی. اما دکتر مقیمی برعکس. دیده‌ام که نیم ساعت بعد از ویزیت، هنوز دست مادر را گرفته و دارد گریه‌هایش را مدیریت می‌کند. یک بار به من گفت: «در این لحظات، من دارو نیستم. من فقط یک گوش هستم. و متأسفانه این را نمی‌شود در کتاب‌های درسی یاد گرفت.» این جمله را هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنم. نقطه ضعفی هم باید گفت؟ بله. دکتر مقیمی گاهی آنقدر برای بیماران وقت می‌گذارد که نوبت‌های بعدی با تأخیر مواجه می‌شوند. خودش هم می‌داند و از بیماران عذرخواهی می‌کند. در سایت دکتر فوری هم نوشته که «زمان احتملی تاخیر ۱۵-۳۰ دقیقه». پس اگر کسی وقت محدود دارد، بهتر است نوبت اول صبح یا اول عصر را بگیرد. اما قضیه این است: همان بیماری که نیم ساعت معطل شده، وقتی نوبتش می‌شود، می‌بیند که قبلی‌ها واقعاً نیاز به وقت داشته‌اند. بنابراین سختی معطلی را به جان می‌خرد.