دکتر مهرناز قائدیان

سونوگرافی یکی از روش‌های مهم و پرکاربرد تصویربرداری پزشکی است که بدون استفاده از اشعه ایکس، امکان بررسی بسیاری از اندام‌ها و بافت‌های بدن را فراهم می‌کند. این روش در تشخیص و پیگیری طیف گسترده‌ای از مشکلات پزشکی، از بررسی اندام‌های داخلی گرفته تا ارزیابی‌های مربوط به سلامت زنان و دوران بارداری، کاربرد دارد. دقت در انجام سونوگرافی و تفسیر صحیح تصاویر می‌تواند نقش مهمی در مسیر تشخیص و تصمیم‌گیری پزشک داشته باشد. دکتر مهرناز قائدیان به عنوان متخصص سونوگرافی در شیراز، در زمینه انجام بررسی‌های تصویربرداری با سونوگرافی فعالیت دارد. مراجعه به متخصص این حوزه معمولاً زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که پزشک برای بررسی دقیق‌تر علائم، تأیید یا رد یک احتمال تشخیصی و یا پیگیری روند یک بیماری، انجام سونوگرافی را توصیه کرده باشد. سونوگرافی با استفاده از امواج صوتی، تصاویری از ساختارهای داخل بدن ایجاد می‌کند. پزشک می‌تواند با توجه به نوع سونوگرافی، وضعیت اندام‌ها، اندازه و شکل آنها و برخی تغییرات غیرطبیعی را بررسی کند. سونوگرافی شکم یکی از بررسی‌های رایج تصویربرداری است و می‌تواند برای ارزیابی اندام‌هایی مانند کبد، کیسه صفرا، کلیه‌ها، طحال و سایر ساختارهای قابل بررسی در حفره شکم مورد استفاده قرار گیرد. در برخی شرایط، پزشک ممکن است برای بررسی علت درد شکم، تغییرات آزمایشگاهی، مشکلات صفراوی، سنگ کلیه یا برخی علائم گوارشی و ادراری، انجام سونوگرافی را تجویز کند. سونوگرافی لگن نیز می‌تواند برای بررسی رحم، تخمدان‌ها، مثانه و ساختارهای مرتبط انجام شود. بسته به شرایط فرد، ممکن است سونوگرافی از روی شکم یا به روش‌های دیگر انجام شود. سونوگرافی یکی از مهم‌ترین روش‌های تصویربرداری در دوران بارداری است. پزشک با توجه به سن بارداری و شرایط مادر، ممکن است انجام سونوگرافی‌های مختلفی را برای بررسی وضعیت بارداری توصیه کند. در این بررسی‌ها می‌توان مواردی مانند رشد جنین، محل قرارگیری جنین و جفت، میزان مایع آمنیوتیک و برخی ویژگی‌های آناتومیک جنین را ارزیابی کرد. نوع و زمان انجام سونوگرافی بارداری باید بر اساس شرایط مادر و جنین و نظر پزشک تعیین شود. همچنین نتیجه سونوگرافی باید در کنار معاینه، سوابق پزشکی و سایر آزمایش‌های مورد نیاز تفسیر شود. در حوزه سلامت زنان، سونوگرافی می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره رحم و تخمدان‌ها در اختیار پزشک قرار دهد. این روش ممکن است برای بررسی علائمی مانند درد لگنی، خونریزی‌های غیرطبیعی، اختلالات قاعدگی یا برخی مشکلات مربوط به رحم و تخمدان‌ها درخواست شود. همچنین در شرایطی مانند بررسی کیست‌های تخمدانی، فیبروم‌های رحمی یا ارزیابی برخی مشکلات مرتبط با باروری، سونوگرافی می‌تواند بخشی از روند تشخیصی باشد. البته مشاهده یک یافته در سونوگرافی به تنهایی به معنای تشخیص قطعی بیماری نیست و نتیجه باید توسط پزشک و با توجه به شرایط بالینی فرد بررسی شود. کلیه‌ها و سیستم ادراری نیز از جمله بخش‌هایی هستند که به خوبی با سونوگرافی قابل بررسی‌اند. این نوع تصویربرداری ممکن است برای بررسی درد پهلو، برخی مشکلات ادراری، تغییرات اندازه کلیه‌ها، انسداد مسیر ادراری یا احتمال وجود سنگ مورد استفاده قرار گیرد. در برخی موارد، بررسی مثانه و میزان ادرار باقی‌مانده پس از تخلیه نیز می‌تواند بخشی از ارزیابی سونوگرافی باشد. سونوگرافی تیروئید روش مناسبی برای بررسی ساختار این غده و ارزیابی ندول‌ها یا تغییرات بافتی آن است. در صورت مشاهده یا لمس برجستگی در ناحیه گردن، تغییرات آزمایش‌های تیروئید یا وجود سابقه پزشکی مرتبط، پزشک ممکن است انجام سونوگرافی تیروئید را توصیه کند. سونوگرافی همچنین در بررسی برخی توده‌ها و تغییرات بافت نرم کاربرد دارد و می‌تواند به پزشک در ارزیابی ماهیت و ویژگی‌های یک ضایعه کمک کند. سونوگرافی داپلر نوعی بررسی تخصصی‌تر است که علاوه بر تصویربرداری، امکان ارزیابی جریان خون در برخی عروق را فراهم می‌کند. با توجه به شرایط بیمار، داپلر ممکن است برای بررسی عروق اندام‌ها، برخی عروق شکمی، عروق گردن یا در شرایط خاص برای ارزیابی جریان خون مرتبط با بارداری مورد استفاده قرار گیرد. تجویز داپلر معمولاً بر اساس سؤال تشخیصی مشخصی انجام می‌شود و نوع آن باید متناسب با ناحیه مورد بررسی انتخاب شود.