دکتر حمید کریمی فر

درد زانو بعد از بالا رفتن از پله، خشکی مفصل هنگام بیدار شدن، کمردردی که بعد از فعالیت بیشتر می‌شود یا آسیب دیدن دست و پا در یک حادثه؛ این‌ها تجربه‌هایی هستند که ممکن است برای هر فردی اتفاق بیفتند. اما ماندگار شدن درد یا محدود شدن حرکت معمولاً نشانه‌ای است که بهتر است علت آن مشخص شود. دکتر حمید کریمی فر، متخصص ارتوپدی در شیراز، در زمینه تشخیص و درمان مشکلات مربوط به استخوان‌ها، مفاصل، عضلات، رباط‌ها و ساختارهای حرکتی بدن فعالیت می‌کنند. تصویر رایجی که از متخصص ارتوپدی وجود دارد، بیشتر به شکستگی استخوان و گچ گرفتن مربوط می‌شود؛ در حالی که دامنه این تخصص بسیار گسترده‌تر است. درد مفاصل، آسیب‌های ورزشی، مشکلات تاندون‌ها و رباط‌ها، آرتروز، آسیب‌های ناشی از ضربه و بسیاری از مشکلات ستون فقرات و اندام‌ها در حوزه ارتوپدی قرار می‌گیرند. گاهی درمان با روش‌های ساده و غیرجراحی انجام می‌شود و در برخی شرایط، زمانی که آسیب شدید باشد یا درمان‌های دیگر پاسخ مناسبی ندهند، جراحی مطرح می‌شود. زانو یکی از مفاصلی است که وزن بدن را تحمل می‌کند و در بسیاری از فعالیت‌های روزمره نقش دارد. به همین دلیل، درد آن می‌تواند انجام کارهای ساده‌ای مانند راه رفتن، نشستن یا بالا رفتن از پله را دشوار کند. آرتروز، آسیب رباط‌ها، مشکلات منیسک، التهاب تاندون‌ها و صدمات ورزشی از جمله علل مختلف درد زانو هستند. محل درد، زمان شروع آن، وجود تورم یا قفل شدن زانو و اینکه درد هنگام فعالیت بیشتر می‌شود یا در حالت استراحت نیز وجود دارد، در بررسی علت اهمیت دارد. آرتروز بیشتر با افزایش سن ارتباط دارد، اما عوامل دیگری مانند آسیب قبلی مفصل، وزن بالا، استفاده بیش از حد از مفصل و برخی شرایط دیگر نیز می‌توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند. خشکی، درد هنگام حرکت و کاهش دامنه حرکتی از علائم رایج هستند. درمان آرتروز برای همه افراد یکسان نیست. اصلاح فعالیت‌های روزمره، کنترل وزن، تمرینات مناسب، دارو یا روش‌های درمانی دیگر ممکن است بسته به شرایط بیمار مورد استفاده قرار گیرند. پیچ‌خوردگی مچ پا، آسیب زانو، کشیدگی عضلات یا صدمه به رباط‌ها از آسیب‌های رایج در ورزش هستند. گاهی فرد می‌تواند با وجود آسیب به فعالیت ادامه دهد، اما این موضوع لزوماً به معنی جزئی بودن آسیب نیست. تورم قابل توجه، درد شدید، ناتوانی در تحمل وزن، تغییر شکل مفصل یا محدود شدن واضح حرکت می‌تواند نیاز به ارزیابی داشته باشد. بازگشت زودهنگام به ورزش پیش از بهبود کافی نیز ممکن است خطر آسیب مجدد را افزایش دهد. بسیاری از کمردردها در اثر مشکلات عضلانی یا فعالیت‌های روزمره ایجاد می‌شوند و با گذشت زمان بهتر می‌شوند. اما کمردردی که مداوم است، به پا انتشار پیدا می‌کند یا با بی‌حسی و ضعف همراه می‌شود، می‌تواند به علت متفاوتی ایجاد شده باشد. در صورت بروز ضعف ناگهانی پاها، بی‌اختیاری جدید ادرار یا مدفوع یا بی‌حسی ناحیه بین پاها، مراجعه فوری پزشکی ضروری است. شانه دامنه حرکتی زیادی دارد و همین موضوع آن را در برابر بعضی آسیب‌ها آسیب‌پذیر می‌کند. التهاب تاندون‌ها، آسیب روتاتور کاف، خشکی مفصل، آرتروز و صدمات ناشی از ضربه می‌توانند باعث درد شانه شوند. دردی که شب‌ها بیشتر می‌شود یا بالا بردن دست را دشوار می‌کند، ارزش بررسی دارد؛ به‌خصوص اگر بعد از یک آسیب یا فعالیت شدید شروع شده باشد. این دو بیماری گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند، در حالی که ماهیت متفاوتی دارند. پوکی استخوان باعث کاهش استحکام استخوان و افزایش خطر شکستگی می‌شود و ممکن است تا زمان ایجاد شکستگی علامت مشخصی نداشته باشد. در مقابل، آرتروز بیشتر یک بیماری مربوط به مفصل و تغییرات غضروف و ساختارهای اطراف آن است. شناخت تفاوت این دو مشکل اهمیت دارد، زیرا روش ارزیابی و درمان آن‌ها نیز متفاوت است. برخی شکستگی‌ها با تغییر شکل واضح اندام همراه‌اند، اما همه شکستگی‌ها چنین ظاهری ندارند. بعضی شکستگی‌های کوچک یا ترک‌های استخوانی ممکن است بیشتر با درد موضعی و حساسیت هنگام لمس یا حرکت خودشان را نشان دهند. پس از ضربه شدید، اگر درد قابل توجه ادامه پیدا کند یا فرد نتواند اندام را به‌طور طبیعی حرکت دهد یا روی آن وزن بگذارد، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.