دکتر محمد منتصری

بیماری‌های قلب و عروق همیشه با درد شدید قفسه سینه یا علائم واضح شروع نمی‌شوند. گاهی تپش قلب، تنگی نفس هنگام فعالیت، خستگی غیرعادی، احساس فشار در قفسه سینه یا حتی سرگیجه می‌تواند نشانه مشکلی باشد که نیاز به بررسی تخصصی دارد. از طرف دیگر، بعضی از بیماری‌های قلبی عروقی زمانی تشخیص داده می‌شوند که فرد برای یک مشکل دیگر تحت بررسی پزشکی قرار گرفته است. دکتر محمد منتصری، فلوشیپ اقدامات قلب و عروق بزرگسالان در شیراز، در زمینه بررسی و ارزیابی مشکلات قلبی و عروقی و اقدامات تشخیصی و درمانی مرتبط با بیماران بزرگسال فعالیت دارد. مراجعه به پزشک متخصص در زمان مناسب می‌تواند به شناسایی زودهنگام عوامل خطر و بیماری‌های قلبی کمک کند و در صورت نیاز، مسیر بررسی‌های تخصصی‌تر یا اقدامات مداخله‌ای را مشخص کند. فلوشیپ اقدامات قلب و عروق بزرگسالان شاخه‌ای تخصصی از پزشکی قلب و عروق است که با روش‌های تشخیصی و درمانی مداخله‌ای در بیماری‌های قلبی و عروقی ارتباط دارد. در این حوزه، بسته به شرایط بیمار، ممکن است از روش‌های تصویربرداری، بررسی عروق و اقدامات داخل عروقی برای تشخیص دقیق‌تر یا درمان برخی مشکلات استفاده شود. ارزیابی وضعیت عروق کرونر، بررسی تنگی یا انسداد عروق، تشخیص برخی مشکلات ساختاری قلب و تصمیم‌گیری درباره روش مناسب درمان از جمله مواردی هستند که ممکن است در روند بررسی بیماران مطرح شوند. البته نوع اقدام مورد نیاز برای هر فرد متفاوت است و بر اساس علائم، سابقه پزشکی، نتایج معاینه، آزمایش‌ها و بررسی‌های تصویربرداری تعیین می‌شود. در بسیاری از موارد نیز ابتدا روش‌های غیرتهاجمی بررسی می‌شوند و تنها در صورت وجود اندیکاسیون پزشکی، اقدامات تخصصی‌تر مورد توجه قرار می‌گیرند. چه زمانی مراجعه به متخصص اقدامات قلب و عروق اهمیت دارد؟ افرادی که علائم قلبی یا عوامل خطر بیماری‌های قلبی عروقی دارند، بهتر است بررسی پزشکی را به تعویق نیندازند. بعضی علائم ممکن است دلایل ساده‌تری داشته باشند، اما تشخیص علت واقعی آن‌ها بدون ارزیابی پزشکی امکان‌پذیر نیست. درد یا فشار در قفسه سینه احساس فشار، سنگینی، سوزش یا درد در قفسه سینه، به‌خصوص زمانی که با فعالیت ایجاد می‌شود یا به دست، شانه، پشت، گردن یا فک انتشار پیدا می‌کند، باید جدی گرفته شود. در چنین شرایطی پزشک با توجه به شرح حال و عوامل خطر، بررسی‌های لازم را انجام می‌دهد. تنگی نفس و کاهش توان فعالیت تنگی نفس هنگام بالا رفتن از پله، راه رفتن یا فعالیت‌هایی که قبلاً بدون مشکل انجام می‌شدند، می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. مشکلات قلبی، بیماری‌های ریوی، کم‌خونی و برخی اختلالات دیگر ممکن است علائم مشابه ایجاد کنند؛ بنابراین پیدا کردن علت اهمیت زیادی دارد. تپش قلب احساس ضربان شدید، سریع یا نامنظم قلب ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد. در بعضی افراد این حالت گذراست، اما اگر تپش قلب مکرر باشد یا همراه با ضعف، سرگیجه، درد قفسه سینه یا تنگی نفس ایجاد شود، بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. فشار خون بالا و عوامل خطر قلبی فشار خون بالا، دیابت، افزایش چربی خون، اضافه‌وزن، مصرف دخانیات و سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی از عواملی هستند که می‌توانند احتمال بروز مشکلات قلبی عروقی را افزایش دهند. کنترل این عوامل یکی از پایه‌های مهم پیشگیری از بیماری‌های قلبی است. بررسی بیماری عروق کرونر قلب عروق کرونر وظیفه رساندن خون و اکسیژن به عضله قلب را بر عهده دارند. ایجاد رسوب و تنگی در این عروق می‌تواند جریان خون را کاهش دهد و در برخی افراد باعث بروز درد قفسه سینه یا علائم دیگر شود. در صورت شک به بیماری عروق کرونر، پزشک ممکن است با توجه به شرایط فرد از روش‌هایی مانند نوار قلب، اکوکاردیوگرافی، تست ورزش، آزمایش‌های خون، تصویربرداری قلب و در شرایط خاص بررسی‌های تخصصی‌تر عروق استفاده کند. اگر بررسی‌ها احتمال وجود تنگی قابل توجه در عروق را مطرح کنند، ممکن است انجام آنژیوگرافی یا سایر اقدامات مداخله‌ای در نظر گرفته شود. انتخاب روش مناسب کاملاً به وضعیت بالینی بیمار و یافته‌های پزشکی بستگی دارد. آنژیوگرافی و اقدامات مداخله‌ای قلب آنژیوگرافی عروق کرونر یکی از روش‌هایی است که برای بررسی وضعیت عروق قلب مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش، پزشک با استفاده از کاتتر و ماده حاجب، مسیر عروق را بررسی می‌کند تا وجود تنگی یا انسداد مشخص شود. در برخی بیماران، در صورت وجود تنگی قابل توجه و مناسب بودن شرایط، ممکن است درمان مداخله‌ای مانند آنژیوپلاستی و قرار دادن استنت مطرح شود. این تصمیم پس از ارزیابی دقیق وضعیت عروق و شرایط عمومی بیمار گرفته می‌شود. انجام چنین اقداماتی نیازمند بررسی سوابق پزشکی، داروهای مصرفی، بیماری‌های زمینه‌ای و شرایط اختصاصی هر فرد است. به همین دلیل، نمی‌توان یک روش درمانی مشخص را برای همه بیماران دارای درد قفسه سینه یا بیماری عروق کرونر مناسب دانست. بررسی مشکلات عروق بزرگ فعالیت در حوزه اقدامات قلب و عروق تنها به عروق کرونر محدود نمی‌شود. برخی بیماران با مشکلات مربوط به عروق بزرگ یا اختلالات گردش خون مراجعه می‌کنند و ممکن است به بررسی‌های تخصصی نیاز داشته باشند. تنگی یا انسداد برخی عروق، مشکلات مربوط به جریان خون اندام‌ها و بعضی بیماری‌های عروقی می‌توانند با علائمی مانند درد هنگام راه رفتن، سردی اندام، تغییر رنگ پوست یا ضعف و بی‌حسی همراه باشند. تشخیص علت این علائم به معاینه و بررسی‌های تکمیلی نیاز دارد. اهمیت تشخیص زودهنگام بیماری‌های قلبی یکی از مشکلات بیماری‌های قلبی عروقی این است که ممکن است مدت زیادی بدون علامت واضح باقی بمانند. فردی که فشار خون یا چربی خون بالایی دارد، لزوماً در زندگی روزمره احساس بیماری نمی‌کند؛ اما ادامه این شرایط می‌تواند در طول زمان به سیستم قلب و عروق آسیب برساند. به همین دلیل، کنترل منظم فشار خون، قند و چربی خون، داشتن فعالیت بدنی متناسب، تغذیه متعادل، ترک سیگار و توجه به علائم جدید می‌تواند در کاهش خطر بیماری‌های قلبی نقش داشته باشد. افرادی که سابقه بیماری قلبی، دیابت، فشار خون بالا، چربی خون، بیماری کلیوی یا سابقه خانوادگی مشکلات قلبی دارند، ممکن است نسبت به سایر افراد به پیگیری منظم‌تری نیاز داشته باشند. آیا هر درد قفسه سینه مربوط به قلب است؟ خیر. درد قفسه سینه می‌تواند منشأ قلبی، ریوی، گوارشی، عضلانی یا حتی اضطرابی داشته باشد. با این حال، نمی‌توان صرفاً بر اساس محل یا نوع درد، علت آن را مشخص کرد. به‌خصوص اگر درد جدید، شدید یا مداوم باشد و با فعالیت ارتباط داشته باشد، بهتر است علت آن به شکل پزشکی بررسی شود. درد قفسه سینه همراه با تنگی نفس شدید، تعریق سرد، تهوع، ضعف ناگهانی یا انتشار درد به دست و فک می‌تواند یک وضعیت اورژانسی باشد و نیاز به دریافت فوری خدمات اورژانسی دارد.