تأیید شده توسط پزشکان متخصص دکتر فوری
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. لطفا قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان متخصص کلیه و مجاری ادراری دکتر فوری مشاوره بگیرید.
پروستاتیت به التهاب بافت غده پروستات گفته میشود که میتواند بهصورت حاد یا مزمن بروز کند. این بیماری همیشه ناشی از عفونت نیست؛ در نوع پروستاتیت باکتریایی، عفونت دستگاه ادراری یا ورود باکتریها به بافت پروستات میتواند عامل التهاب باشد.
در حالی که سندرم درد مزمن لگنی/پروستاتیت مزمن غیرباکتریایی معمولاً بدون شواهد عفونت باکتریایی مشخص ایجاد میشود. بسته به نوع بیماری، فرد ممکن است دچار درد لگن یا ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، سوزش یا دشواری هنگام ادرار، تکرر ادرار و گاهی درد هنگام انزال شود.
متن انگلیسی:
“Prostatitis is a frequently painful condition that involves inflammation of the prostate and sometimes the areas around the prostate. Scientists have identified four types of prostatitis: chronic prostatitis or chronic pelvic pain syndrome, acute bacterial prostatitis, chronic bacterial prostatitis, and asymptomatic inflammatory prostatitis.”
ترجمه فارسی:
پروستاتیت یک بیماری است که اغلب با درد همراه است و شامل التهاب پروستات و گاهی نواحی اطراف آن میشود. دانشمندان چهار نوع پروستاتیت را شناسایی کردهاند: پروستاتیت مزمن یا سندرم درد مزمن لگنی، پروستاتیت حاد باکتریایی، پروستاتیت مزمن باکتریایی و پروستاتیت التهابی بدون علامت.
www.niddk.nih.gov
انواع پروستاتیت کدامند؟
پروستاتیت از نظر علت ایجاد، مدت بیماری و وجود یا نبود عفونت به چهار گروه اصلی تقسیم میشود. تشخیص نوع پروستاتیت اهمیت زیادی دارد، زیرا علائم و پاسخ به درمان در هر گروه متفاوت است.
پروستاتیت باکتریایی حاد
پروستاتیت باکتریایی حاد معمولاً بهدلیل ورود باکتریها به بافت پروستات ایجاد میشود و اغلب شروع ناگهانی و علائم شدیدتری دارد. تب و لرز، درد در ناحیه لگن یا کمر، سوزش و دشواری هنگام ادرار، تکرر و فوریت ادرار از علائم شایع آن هستند. این نوع پروستاتیت نیاز به ارزیابی و درمان پزشکی سریع دارد و معمولاً آنتیبیوتیکها بخش اصلی درمان را تشکیل میدهند.
پروستاتیت باکتریایی مزمن
پروستاتیت باکتریایی مزمن زمانی ایجاد میشود که عفونت باکتریایی در پروستات باقی بماند یا بهصورت عودکننده تکرار شود. علائم معمولاً شدت کمتری نسبت به نوع حاد دارند اما ممکن است برای مدت طولانی ادامه پیدا کنند یا پس از یک دوره بهبود دوباره برگردند. تکرار عفونت ادراری، سوزش و تکرر ادرار و درد در لگن، پایین کمر یا ناحیه تناسلی از نشانههای احتمالی آن است. درمان معمولاً به یک دوره طولانیتر آنتیبیوتیک نسبت به نوع حاد نیاز دارد.
سندرم درد مزمن لگنی (CPPS)
سندرم درد مزمن لگنی (Chronic Pelvic Pain Syndrome یا CPPS) شایعترین نوع پروستاتیت محسوب میشود و برخلاف انواع باکتریایی، معمولاً شواهدی از عفونت باکتریایی قابل شناسایی وجود ندارد. درد یا ناراحتی مداوم یا عودکننده در لگن، ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، آلت تناسلی یا پایین کمر ممکن است بیش از چند ماه ادامه داشته باشد و گاهی با مشکلات ادراری یا درد هنگام انزال همراه است. علت این وضعیت میتواند پیچیده باشد و عواملی مانند اختلال عملکرد عضلات کف لگن، التهاب یا تحریک عصبی در ایجاد علائم نقش داشته باشند.
پروستاتیت التهابی بدون علامت
در پروستاتیت التهابی بدون علامت، التهاب پروستات وجود دارد اما فرد علائم مشخصی احساس نمیکند. این وضعیت معمولاً بهطور اتفاقی هنگام بررسی سایر مشکلات، آزمایش مایع منی یا بررسیهای مربوط به باروری تشخیص داده میشود. از آنجا که بیمار معمولاً درد یا مشکل ادراری ندارد، در بسیاری از موارد به درمان اختصاصی نیاز نیست؛ با این حال، پزشک بر اساس علت انجام آزمایش و شرایط فرد درباره نیاز به پیگیری یا درمان تصمیم میگیرد.
علائم پروستاتیت چیست؟
علائم پروستاتیت به نوع بیماری و شدت التهاب بستگی دارد و در همه افراد یکسان نیست. برخی افراد بیشتر دچار مشکلات ادراری میشوند، در حالی که در بعضی دیگر درد لگنی یا علائم عمومی عفونت برجستهتر است.
علائم ادراری
سوزش یا درد هنگام ادرار، تکرر ادرار، احساس فوریت برای ادرار کردن و دشواری در شروع جریان ادرار از علائم شایع هستند. در برخی موارد ممکن است جریان ادرار ضعیف شود یا فرد احساس کند مثانه بهطور کامل تخلیه نشده است.
درد و علائم لگنی
درد یا احساس فشار در پایین شکم، کشاله ران، ناحیه بین کیسه بیضه و مقعد، پایین کمر یا اطراف آلت تناسلی میتواند با پروستاتیت همراه باشد. برخی مردان نیز هنگام انزال یا پس از آن احساس درد یا ناراحتی دارند.
علائم پروستاتیت حاد و عفونت شدید
در پروستاتیت باکتریایی حاد، علائم معمولاً ناگهانی و شدیدتر ظاهر میشوند. تب، لرز، ضعف و بیحالی، درد قابلتوجه لگن و مشکلات شدید ادراری میتوانند نشانه عفونت باشند. اگر بیمار قادر به دفع ادرار نباشد یا تب و حال عمومی نامناسب داشته باشد، مراجعه سریع پزشکی ضروری است.
علائم پروستاتیت در مردان جوان
پروستاتیت میتواند در مردان جوان نیز رخ دهد و لزوماً بیماری مربوط به سنین بالا نیست. در این گروه ممکن است علائمی مانند سوزش و تکرر ادرار، درد لگنی، ناراحتی هنگام انزال یا درد ناحیه تناسلی دیده شود؛ البته وجود این نشانهها بهتنهایی برای تشخیص پروستاتیت کافی نیست و باید علتهای دیگر نیز بررسی شوند.
علت پروستاتیت چیست؟
پروستاتیت همیشه یک علت مشخص و واحد ندارد و بسته به نوع آن، ممکن است عفونت باکتریایی یا مجموعهای از عوامل التهابی و عملکردی در ایجاد علائم نقش داشته باشند. در برخی افراد نیز با وجود علائم واضح، عامل عفونی مشخصی پیدا نمیشود.
عفونت باکتریایی و عفونتهای ادراری
در پروستاتیت باکتریایی، معمولاً باکتریهایی که موجب عفونت دستگاه ادراری میشوند میتوانند به پروستات برسند و باعث التهاب آن شوند. عفونتهای مکرر ادراری، برخی مشکلات مربوط به تخلیه مثانه و استفاده از سوند ادراری میتوانند احتمال بروز این نوع پروستاتیت را افزایش دهند.
عوامل مؤثر در پروستاتیت مزمن
در پروستاتیت مزمن یا سندرم درد مزمن لگنی (CPPS) اغلب عفونت باکتریایی مشخصی پیدا نمیشود. التهاب یا تحریک عصبی، اختلال عملکرد عضلات کف لگن و حساس شدن مسیرهای عصبی مرتبط با درد میتوانند در ایجاد یا تداوم علائم نقش داشته باشند. به همین دلیل، علت این نوع بیماری معمولاً چندعاملی است.
نقش استرس، یبوست و سبک زندگی
استرس و فشار روانی میتوانند با افزایش تنش عضلات کف لگن و تشدید درک درد، علائم پروستاتیت مزمن را بیشتر کنند. یبوست، نشستن طولانیمدت و کمتحرکی نیز در برخی افراد با تشدید درد و ناراحتی لگنی ارتباط دارند. این عوامل لزوماً علت مستقیم بیماری نیستند، اما میتوانند در تداوم یا شدت گرفتن علائم نقش داشته باشند.
پروستاتیت چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص پروستاتیت بر اساس مجموعهای از علائم، معاینه پزشکی و در صورت نیاز آزمایشهای تکمیلی انجام میشود. هدف پزشک علاوه بر تشخیص التهاب پروستات، مشخص کردن وجود یا نبود عفونت باکتریایی و سایر بیماریهایی است که میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند.
آزمایش ادرار و کشت ادرار
آزمایش ادرار میتواند وجود گلبولهای سفید، خون یا نشانههای عفونت را مشخص کند. در صورت شک به پروستاتیت باکتریایی، کشت ادرار نیز برای شناسایی نوع باکتری و انتخاب آنتیبیوتیک مناسب انجام میشود.
معاینه و بررسی پروستات
پزشک ممکن است برای بررسی اندازه، حساسیت و وضعیت پروستات، معاینه انگشتی از طریق مقعد (DRE) انجام دهد. حساس بودن یا دردناک بودن پروستات هنگام معاینه میتواند در کنار سایر یافتهها به تشخیص کمک کند.
آزمایشها و بررسیهای تکمیلی
در موارد خاص ممکن است آزمایش خون، بررسی ترشحات یا نمونههای مرتبط با پروستات و آزمایشهای تصویربرداری درخواست شود. این بررسیها معمولاً زمانی انجام میشوند که تشخیص نیاز به اطلاعات بیشتری داشته باشد یا پزشک بخواهد مشکلات دیگری مانند انسداد ادراری یا سایر بیماریهای دستگاه ادراری را بررسی کند.
درمان پروستاتیت چگونه است؟
روش درمان به نوع پروستاتیت، وجود عفونت و شدت علائم بستگی دارد. بنابراین درمان پروستاتیت باکتریایی با نوع مزمن غیرباکتریایی یکسان نیست و مصرف خودسرانه دارو، بهخصوص آنتیبیوتیک، توصیه نمیشود.
درمان پروستاتیت باکتریایی با آنتیبیوتیک
در پروستاتیت باکتریایی، آنتیبیوتیک اصلیترین درمان است و انتخاب دارو بر اساس نوع عفونت و نتایج آزمایش انجام میشود. دوره درمان ممکن است در نوع مزمن طولانیتر باشد و بیمار باید دارو را طبق دستور پزشک و تا پایان دوره مصرف کند، حتی اگر علائم زودتر کاهش پیدا کنند.
داروهای کاهشدهنده علائم ادراری و درد
برای کاهش مشکلات ادراری، پزشک ممکن است از داروهای مسدودکننده آلفا استفاده کند که به شل شدن عضلات اطراف پروستات و گردن مثانه کمک میکنند. داروهای مسکن و ضدالتهاب نیز در صورت مناسب بودن شرایط فرد میتوانند برای کاهش درد و ناراحتی مورد استفاده قرار گیرند.
درمان پروستاتیت مزمن و سندرم درد مزمن لگنی
در سندرم درد مزمن لگنی (CPPS) معمولاً یک درمان واحد برای همه بیماران وجود ندارد. بسته به علائم، ممکن است ترکیبی از داروها، فیزیوتراپی عضلات کف لگن، روشهای کنترل درد و اصلاح برخی عوامل تشدیدکننده علائم استفاده شود. در این نوع پروستاتیت، آنتیبیوتیک همیشه مفید نیست؛ بهخصوص زمانی که شواهدی از عفونت باکتریایی وجود نداشته باشد.
درمانهای غیردارویی و خانگی
برخی اقدامات ساده میتوانند به کاهش ناراحتی کمک کنند؛ از جمله نوشیدن مایعات کافی، پرهیز از نشستن طولانیمدت، گرم نگه داشتن ناحیه لگن و حمام آب گرم. کنترل یبوست، فعالیت بدنی مناسب و کاهش عوامل استرسزا نیز ممکن است در مدیریت علائم مزمن مؤثر باشد. این اقدامات جایگزین درمان پزشکی، بهویژه در پروستاتیت باکتریایی حاد، نیستند.
پزشکان پیشنهادی
برای التهاب پروستات چه بخوریم و از چه چیزهایی پرهیز کنیم؟
رژیم غذایی بهتنهایی پروستاتیت را درمان نمیکند، اما انتخاب مواد غذایی مناسب میتواند به کنترل علائم و کاهش تحریک دستگاه ادراری کمک کند. مصرف آب کافی، میوهها و سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و منابع غذایی حاوی امگا ۳ انتخابهای مناسبی هستند. در مقابل، اگر برخی مواد علائم ادراری یا درد را تشدید میکنند، بهتر است مصرف غذاهای بسیار تند، کافئین، الکل و نوشیدنیهای محرک کاهش پیدا کند. واکنش افراد به مواد غذایی متفاوت است و لازم نیست همه این خوراکیها برای هر فرد بهطور کامل حذف شوند.
آیا پروستاتیت خطرناک است؟
در بیشتر موارد، پروستاتیت با تشخیص و درمان مناسب قابل کنترل است؛ با این حال، پروستاتیت باکتریایی حاد در صورت درمان نشدن میتواند عوارض جدی ایجاد کند. نوع مزمن نیز ممکن است باعث درد طولانیمدت و اختلال در کیفیت زندگی شود.
عوارض پروستاتیت حاد
پروستاتیت باکتریایی حاد در صورت عدم درمان میتواند به احتباس ادرار، تشکیل آبسه در پروستات و گسترش عفونت به جریان خون منجر شود. تب بالا، لرز، ضعف شدید یا ناتوانی در دفع ادرار نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
عوارض پروستاتیت مزمن
پروستاتیت مزمن ممکن است باعث تداوم یا عود درد لگنی، مشکلات ادراری، اختلال خواب و کاهش کیفیت زندگی شود. در برخی افراد، درد هنگام انزال یا مشکلات مربوط به عملکرد جنسی نیز میتواند ادامهدار باشد.
ارتباط پروستاتیت با ناباروری و عملکرد جنسی
پروستاتیت لزوماً باعث ناباروری نمیشود، اما التهاب مزمن و برخی انواع عفونتهای پروستات ممکن است بر کیفیت مایع منی و عملکرد دستگاه تناسلی تأثیر بگذارند. درد هنگام انزال و مشکلات جنسی نیز در بعضی مردان دیده میشود. در صورت وجود مشکل باروری، باید علت آن بهطور جداگانه توسط پزشک بررسی شود.
پروستاتیت چه تفاوتی با سرطان پروستات و بزرگی خوشخیم پروستات دارد؟
این سه وضعیت از نظر ماهیت با یکدیگر متفاوت هستند. پروستاتیت به التهاب پروستات مربوط است و میتواند در سنین مختلف رخ دهد؛ بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) افزایش غیرسرطانی اندازه پروستات است که بیشتر با افزایش سن دیده میشود؛ و سرطان پروستات ناشی از رشد غیرطبیعی و کنترلنشده سلولهای پروستات است. علائم ادراری ممکن است در هر سه وضعیت دیده شوند، بنابراین تشخیص تنها بر اساس علائم امکانپذیر نیست.
| ویژگی | پروستاتیت | بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) | سرطان پروستات |
|---|---|---|---|
| ماهیت بیماری | التهاب پروستات | بزرگ شدن غیرسرطانی پروستات | رشد غیرطبیعی سلولهای پروستات |
| علت اصلی | عفونت یا عوامل التهابی و عملکردی | تغییرات مرتبط با افزایش سن | تغییرات سلولی و عوامل مختلف |
| سن شایع | در سنین مختلف | بیشتر در مردان مسن | بیشتر در سنین بالاتر |
| علائم احتمالی | درد لگنی، سوزش و تکرر ادرار | ضعف جریان ادرار، تکرر و دشواری ادرار | ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد |
| تب و لرز | در نوع باکتریایی حاد ممکن است وجود داشته باشد | معمولاً ندارد | معمولاً ندارد |
| درد لگنی | نسبتاً شایع | معمولاً علامت اصلی نیست | در مراحل پیشرفته ممکن است ایجاد شود |
| سرطانی است؟ | خیر | خیر | بله |
آیا پروستاتیت قابل پیشگیری است؟
همه موارد پروستاتیت قابل پیشگیری نیستند، بهخصوص انواعی که علت مشخصی ندارند. با این حال، درمان بهموقع عفونتهای ادراری، رعایت بهداشت، مصرف مایعات کافی و جلوگیری از طولانی شدن مشکلات ادراری میتواند در کاهش احتمال برخی انواع باکتریایی مؤثر باشد. کنترل یبوست و کاهش نشستن طولانیمدت نیز برای افرادی که مستعد علائم مزمن لگنی هستند میتواند مفید باشد.
چه زمانی برای علائم پروستاتیت باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر سوزش، تکرر یا دشواری ادرار، درد لگنی یا درد هنگام انزال مداوم باشد، بهتر است برای تشخیص علت به پزشک مراجعه شود. تب و لرز همراه با علائم ادراری، درد شدید یا ناتوانی در دفع ادرار اهمیت بیشتری دارد و باید در اسرع وقت بررسی شود، زیرا میتواند نشانه عفونت حاد و جدی باشد.
مراقبتهای لازم در دوران درمان پروستاتیت
در طول درمان، داروها باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شوند و در صورت تجویز آنتیبیوتیک، قطع خودسرانه آن میتواند باعث باقی ماندن یا عود عفونت شود. نوشیدن مایعات کافی، استراحت، پرهیز از موادی که علائم ادراری را تشدید میکنند و جلوگیری از یبوست میتواند به تحمل بهتر دوره درمان کمک کند. در صورت ادامه یا برگشت علائم پس از درمان نیز لازم است بیمار دوباره ارزیابی شود.
جمعبندی
پروستاتیت بسته به نوع و علت ایجادکننده، ممکن است به درمان متفاوتی نیاز داشته باشد و نمیتوان برای همه افراد یک روش مشخص را در نظر گرفت. بررسی علائم توسط پزشک، تشخیص دقیق عامل زمینهای و تکمیل دوره درمان، بهویژه در موارد عفونی، اهمیت زیادی دارد. در صورت بروز علائم مداوم یا شدید مانند درد قابلتوجه، مشکلات ادراری یا تب، مراجعه به پزشک میتواند از طولانی شدن بیماری و بروز عوارض احتمالی جلوگیری کند.
پزشکان پیشنهادی
سوالات متداول
پروستاتیت چند روز طول میکشد؟
مدت بیماری به نوع پروستاتیت بستگی دارد. پروستاتیت حاد باکتریایی معمولاً با درمان مناسب طی چند روز شروع به بهبود میکند، اما تکمیل درمان ممکن است چند هفته طول بکشد. پروستاتیت مزمن میتواند ماهها یا حتی بیشتر ادامه داشته باشد و گاهی نیازمند درمان و پیگیری طولانیمدت است.
آیا پروستاتیت خودبهخود خوب میشود؟
برخی علائم خفیف ممکن است کاهش پیدا کنند، اما در صورت احتمال پروستاتیت باکتریایی نباید منتظر بهبود خودبهخودی ماند؛ زیرا عفونت درماننشده میتواند عوارض ایجاد کند. نوع و علت بیماری باید توسط پزشک مشخص شود.
آیا پروستاتیت باعث درد بیضه میشود؟
بله. درد ناشی از التهاب پروستات ممکن است در ناحیه لگن، کشاله ران، پایین شکم، پرینه و گاهی بیضهها احساس شود. با این حال، درد بیضه علتهای متعددی دارد و در صورت درد شدید یا ناگهانی باید سریع ارزیابی پزشکی انجام شود.
آیا پروستاتیت باعث درد کمر میشود؟
در برخی افراد، بهخصوص در پروستاتیت مزمن یا سندرم درد مزمن لگنی، درد ممکن است به کمر، پایین شکم یا ناحیه لگن انتشار پیدا کند. درد کمر بهتنهایی نشانه پروستاتیت نیست.
آیا پروستاتیت باعث اختلال نعوظ میشود؟
پروستاتیت میتواند بهطور غیرمستقیم با درد، التهاب، مشکلات ادراری و عوامل روانی مانند اضطراب، عملکرد جنسی را تحت تأثیر قرار دهد. این مشکل در همه افراد رخ نمیدهد و معمولاً با درمان علت زمینهای قابل مدیریت است.
آیا پروستاتیت باعث ناباروری میشود؟
پروستاتیت معمولاً به معنی ناباروری قطعی نیست. التهاب یا عفونت شدید و طولانیمدت ممکن است در برخی افراد بر کیفیت مایع منی یا عملکرد دستگاه تناسلی اثر بگذارد، اما برای بررسی ناباروری باید عوامل مختلف توسط پزشک ارزیابی شوند.
آیا پروستاتیت به همسر منتقل میشود؟
خود پروستاتیت لزوماً یک بیماری قابل انتقال جنسی نیست. بااینحال، اگر علت التهاب یک عفونت مقاربتی مانند سوزاک یا کلامیدیا باشد، عامل عفونت میتواند به شریک جنسی منتقل شود و نیاز به بررسی و درمان هر دو نفر وجود دارد.
آیا خودارضایی باعث پروستاتیت میشود؟
خودارضایی بهطور معمول علت مستقیم پروستاتیت محسوب نمیشود. با این حال، در برخی افراد مبتلا به سندرم درد مزمن لگنی، انزال ممکن است بهطور موقت درد یا ناراحتی لگنی را تشدید کند.
آیا رابطه جنسی برای فرد مبتلا به پروستاتیت ممنوع است؟
در همه موارد ممنوع نیست. اگر رابطه جنسی یا انزال باعث افزایش درد شود، بهتر است تا کاهش علائم محدود شود. در صورت وجود عفونت مقاربتی، تا تکمیل ارزیابی و درمان باید توصیههای پزشک درباره رابطه جنسی و شریک جنسی رعایت شود.
آیا استرس باعث پروستاتیت میشود؟
استرس بهتنهایی معمولاً عامل ایجاد عفونت باکتریایی پروستات نیست، اما میتواند در تشدید یا تداوم علائم سندرم درد مزمن لگنی نقش داشته باشد. مدیریت استرس میتواند بخشی از برنامه کنترل علائم در این افراد باشد.
آیا پروستاتیت با سرطان پروستات ارتباط دارد؟
پروستاتیت و سرطان پروستات دو بیماری متفاوت هستند. علائم آنها ممکن است تا حدی مشابه باشند، بنابراین وجود علائم ادراری یا درد بهتنهایی برای تشخیص کافی نیست و در صورت نیاز باید بررسی پزشکی انجام شود.
آیا آنتیبیوتیک برای همه انواع پروستاتیت لازم است؟
خیر. آنتیبیوتیک برای پروستاتیت باکتریایی کاربرد دارد، اما همه موارد پروستاتیت ناشی از عفونت باکتریایی نیستند. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک در پروستاتیت مزمن غیرباکتریایی میتواند بیفایده باشد و عوارض ایجاد کند.
آیا پروستاتیت در مردان جوان هم اتفاق میافتد؟
بله. پروستاتیت میتواند در مردان جوان نیز ایجاد شود و برخلاف بزرگی خوشخیم پروستات، محدود به سنین بالاتر نیست.
آیا پروستاتیت روی ادرار کردن تأثیر میگذارد؟
بله. تکرر ادرار، فوریت ادرار، سوزش، دشواری شروع جریان ادرار و احساس تخلیه ناقص از علائم احتمالی پروستاتیت هستند؛ البته این علائم در بیماریهای دیگر دستگاه ادراری نیز دیده میشوند.
