دکتر علیرضا قلمی

سیستم عصبی، شبکه‌ای پیچیده و حیاتی است که فعالیت تمام اندام‌های بدن را هماهنگ می‌کند. مغز، نخاع و اعصاب محیطی مسئول کنترل حرکت، احساس، تعادل، حافظه و بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن هستند. به همین دلیل، هرگونه آسیب یا بیماری در این بخش می‌تواند زندگی روزمره فرد را تحت تأثیر قرار دهد. از سردردهای شدید و دردهای ستون فقرات گرفته تا آسیب‌های ناشی از تصادف، تومورهای مغزی یا دیسک‌های پیشرفته، همگی از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است نیاز به بررسی توسط متخصص جراحی مغز و اعصاب داشته باشند. **دکتر علیرضا قلمی**، متخصص جراحی مغز و اعصاب در شهر شیراز، در زمینه تشخیص و درمان بیماری‌های مغز، نخاع، ستون فقرات و اعصاب محیطی فعالیت می‌کنند. مطب ایشان در خیابان زند، روبه‌روی بیمارستان شهید فقیهی، ساختمان کیمیا واقع شده است. برخلاف تصور رایج، مراجعه به جراح مغز و اعصاب به معنای نیاز قطعی به عمل جراحی نیست. بسیاری از بیماران پس از معاینه، انجام تصویربرداری و بررسی دقیق، با روش‌های غیرجراحی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی، تغییر سبک زندگی یا پیگیری منظم درمان می‌شوند. مهم‌ترین وظیفه متخصص این حوزه، تشخیص دقیق علت علائم و انتخاب مناسب‌ترین مسیر درمان برای هر بیمار است. تنها زمانی که آسیب‌های ساختاری، فشار روی اعصاب یا بیماری‌های پیشرفته وجود داشته باشد، جراحی به‌عنوان یکی از گزینه‌های درمانی مطرح می‌شود. یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه بیماران به این تخصص، مشکلات ستون فقرات است. دردهای گردن و کمر که به دست یا پا انتشار پیدا می‌کنند، بی‌حسی، گزگز اندام‌ها، ضعف عضلانی یا محدودیت در حرکت می‌توانند ناشی از فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی یا سایر بیماری‌های ستون فقرات باشند. تشخیص به‌موقع این مشکلات اهمیت زیادی دارد، زیرا در برخی موارد تأخیر در درمان ممکن است باعث آسیب دائمی به اعصاب شود. پس از بررسی شرح حال، معاینه عصبی و انجام تصویربرداری‌هایی مانند MRI یا سی‌تی‌اسکن، روش درمان بر اساس شدت بیماری و شرایط بیمار انتخاب می‌شود. بیماری‌های مغز نیز بخش مهم دیگری از حوزه جراحی مغز و اعصاب را تشکیل می‌دهند. تومورهای مغزی، خونریزی‌های داخل جمجمه، آسیب‌های ناشی از ضربه به سر، برخی ناهنجاری‌های عروقی مغز و افزایش فشار داخل جمجمه از جمله مواردی هستند که نیاز به بررسی تخصصی دارند. در این شرایط، تشخیص سریع و تصمیم‌گیری دقیق درباره ادامه درمان می‌تواند نقش مهمی در حفظ عملکرد سیستم عصبی و کاهش عوارض احتمالی داشته باشد. آسیب‌های ناشی از حوادث رانندگی، سقوط از ارتفاع یا آسیب‌های ورزشی نیز از دیگر مراجعات رایج به متخصص جراحی مغز و اعصاب هستند. این آسیب‌ها ممکن است باعث شکستگی مهره‌ها، آسیب نخاع، خونریزی مغزی یا فشار بر اعصاب شوند. در چنین شرایطی، ارزیابی سریع وضعیت بیمار و انتخاب روش درمان مناسب، اهمیت بسیار زیادی دارد. گاهی درمان تنها با بی‌حرکت نگه داشتن ستون فقرات و مراقبت‌های حمایتی انجام می‌شود و در برخی موارد نیز انجام جراحی برای جلوگیری از آسیب بیشتر ضروری خواهد بود. از سوی دیگر، برخی علائم که در ابتدا ساده به نظر می‌رسند، نباید نادیده گرفته شوند. سردردهای شدید و غیرمعمول، تشنج، ضعف ناگهانی دست یا پا، اختلال در تعادل، بی‌اختیاری ادرار همراه با کمردرد شدید، کاهش سطح هوشیاری یا تغییرات ناگهانی بینایی از جمله نشانه‌هایی هستند که نیاز به ارزیابی فوری دارند. مراجعه به‌موقع در چنین شرایطی می‌تواند از بروز آسیب‌های جبران‌ناپذیر جلوگیری کند. امروزه پیشرفت تجهیزات تصویربرداری، میکروسکوپ‌های جراحی، سیستم‌های ناوبری جراحی و روش‌های کم‌تهاجمی، امکان انجام بسیاری از اعمال جراحی مغز و ستون فقرات را با دقت بیشتری فراهم کرده است. البته انتخاب هر روش درمانی به عوامل مختلفی مانند نوع بیماری، محل ضایعه، سن بیمار، وضعیت عمومی سلامت و نتایج بررسی‌های تشخیصی بستگی دارد. به همین دلیل، تصمیم‌گیری درباره درمان همواره پس از ارزیابی کامل شرایط بیمار انجام می‌شود. در کنار درمان، پیشگیری نیز اهمیت زیادی دارد. کنترل فشار خون، درمان به‌موقع دیابت، رعایت اصول صحیح بلند کردن اجسام سنگین، تقویت عضلات ستون فقرات، استفاده از کمربند ایمنی، کلاه ایمنی هنگام موتورسواری و مراجعه سریع در صورت بروز علائم عصبی، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند خطر بسیاری از بیماری‌ها و آسیب‌های مغز و ستون فقرات را کاهش دهند.