دکتر الهام آذین مهر

بسیاری از مشکلات زنان با یک نشانه واضح شروع نمی‌شوند. گاهی تنها تغییری کوچک در چرخه قاعدگی، درد متفاوت از گذشته، ترشح غیرمعمول یا ناراحتی هنگام رابطه جنسی ایجاد می‌شود و فرد ترجیح می‌دهد مدتی صبر کند تا شاید مشکل خودبه‌خود برطرف شود. در بعضی موارد همین کار کافی است، اما اگر علامت ادامه پیدا کند یا دوباره تکرار شود، پیدا کردن علت اهمیت پیدا می‌کند. دکتر الهام آذین مهر متخصص زنان و زایمان در شیراز، در زمینه سلامت و بیماری‌های مرتبط با زنان فعالیت می‌کنند. تخصص زنان و زایمان حوزه گسترده‌ای دارد و از مراقبت‌های معمول و پیشگیرانه گرفته تا بررسی مشکلات قاعدگی، بیماری‌های دستگاه تناسلی و مراقبت‌های دوران بارداری را شامل می‌شود. چرخه قاعدگی، میزان خونریزی، دردهای دوره‌ای و حتی علائم قبل از قاعدگی می‌توانند در طول زندگی تغییر کنند. یک تغییر جزئی لزوماً به معنای وجود بیماری نیست؛ چیزی که اهمیت بیشتری دارد، تداوم و شدت تغییر است. برای مثال، اگر قاعدگی‌ها برای چند ماه نامنظم شوند، خونریزی به شکل محسوسی افزایش پیدا کند یا دردهایی ایجاد شوند که فعالیت‌های روزمره را مختل کنند، بهتر است علت آن بررسی شود. اختلالات هورمونی، مشکلات تخمدان، بیماری‌های رحم و عوامل دیگری می‌توانند چنین علائمی ایجاد کنند و تشخیص آن‌ها تنها با توجه به یک نشانه امکان‌پذیر نیست. درد خفیف تا متوسط در زمان قاعدگی برای بسیاری از زنان اتفاق می‌افتد، اما درد شدید یا دردی که به‌مرور بیشتر شده است، نباید صرفاً بخشی طبیعی از زندگی تلقی شود. اگر درد باعث شود فرد از محل کار یا تحصیل باز بماند، فعالیت‌های روزانه خود را کنار بگذارد یا به‌طور مرتب به مصرف مسکن نیاز پیدا کند، بهتر است برای مشخص شدن علت آن اقدام شود. گاهی علت درد، شرایط شایعی است که با روش‌های ساده کنترل می‌شود و در برخی موارد نیز بیماری‌هایی مانند اندومتریوز، فیبروم یا مشکلات دیگر باید بررسی شوند. وجود ترشحات واژن در بسیاری از زنان طبیعی است و ظاهر آن‌ها ممکن است در بخش‌های مختلف چرخه قاعدگی تغییر کند. آنچه بیشتر اهمیت دارد، تغییر ناگهانی در وضعیت معمول فرد است. افزایش غیرعادی ترشحات، بوی نامطبوع، تغییر رنگ، خارش، سوزش یا درد می‌توانند نشانه یک مشکل باشند. از آنجا که علت این علائم می‌تواند متفاوت باشد، استفاده مکرر از داروهای قبلی بدون تشخیص علت ممکن است مشکل را طولانی‌تر کند. در صورت تداوم علائم، معاینه و تشخیص صحیح می‌تواند مسیر درمان را مشخص کند. بارداری زمانی نیست که مراقبت‌های پزشکی از آن شروع شود. زنانی که قصد بارداری دارند، می‌توانند پیش از اقدام درباره وضعیت سلامت خود با پزشک مشورت کنند. سابقه بیماری‌های قبلی، داروهای مصرفی، وضعیت واکسیناسیون، شرایط تغذیه‌ای و برخی عوامل مؤثر بر سلامت مادر و جنین می‌توانند در این مرحله مورد توجه قرار گیرند. مشاوره پیش از بارداری به این معنا نیست که قرار است برای همه افراد آزمایش یا اقدام مشابهی انجام شود؛ بلکه شرایط هر فرد باید جداگانه بررسی شود. پس از بارداری، بدن مادر تغییرات متعددی را تجربه می‌کند. بعضی از این تغییرات طبیعی هستند و برخی علائم نیازمند بررسی پزشکی‌اند. مراقبت منظم دوران بارداری به پزشک اجازه می‌دهد وضعیت مادر و روند رشد جنین را در زمان‌های مناسب بررسی کند و در صورت مشاهده شرایط غیرطبیعی، اقدامات لازم را انجام دهد. درد شدید شکم، خونریزی، سردرد شدید، اختلالات بینایی، تورم غیرمعمول یا کاهش حرکات جنین در مراحل مربوط به بارداری از جمله علائمی هستند که نباید بدون مشورت پزشکی نادیده گرفته شوند. زمانی که بارداری طبق انتظار اتفاق نمی‌افتد، نگرانی زوجین کاملاً قابل درک است. با این حال، ناباروری معمولاً یک علت واحد ندارد و بررسی آن می‌تواند به عوامل مختلفی در زن یا مرد مربوط باشد. اختلالات تخمک‌گذاری، مشکلات هورمونی، بیماری‌های رحم یا لوله‌های رحمی و عوامل دیگری ممکن است در کاهش شانس بارداری نقش داشته باشند. به همین دلیل، ارزیابی باید مرحله‌به‌مرحله انجام شود تا علت احتمالی مشخص شود و سپس درباره ادامه درمان تصمیم‌گیری شود. نیازهای پزشکی یک زن در طول زندگی ثابت باقی نمی‌ماند. دوره نوجوانی، سال‌های باروری، بارداری، پس از زایمان و دوران یائسگی هرکدام شرایط متفاوتی دارند. در سال‌های پس از باروری نیز تغییرات هورمونی می‌توانند باعث علائمی مانند بی‌نظمی قاعدگی، گرگرفتگی، اختلال خواب، خشکی واژن و تغییرات خلقی شوند. شدت این علائم در افراد مختلف متفاوت است و در صورت آزاردهنده بودن، می‌توان درباره روش‌های کنترل آن‌ها با پزشک مشورت کرد.