دکتر غلامعباس ولی زاده

وقتی گرفتگی عروق قلب مطرح می‌شود، همه بیماران الزاماً به یک نوع درمان نیاز ندارند. گاهی دارو و اصلاح سبک زندگی برای کنترل شرایط کافی است و در برخی موارد، تنگی عروق به اندازه‌ای است که پزشک انجام یک اقدام مداخله‌ای را پیشنهاد می‌کند. اینترونشنال کاردیولوژی دقیقاً در چنین موقعیت‌هایی اهمیت پیدا می‌کند؛ شاخه‌ای از قلب و عروق که با روش‌های کم‌تهاجمی، امکان بررسی و درمان برخی مشکلات عروق قلب را فراهم می‌کند. دکتر غلامعباس ولی‌زاده، فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی در شیراز، در حوزه اقدامات مداخله‌ای قلب و عروق فعالیت دارند. مراجعه به فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی می‌تواند برای بیمارانی مطرح باشد که بر اساس علائم، نتایج آزمایش‌ها یا بررسی‌های قلبی، احتمال وجود بیماری عروق کرونر یا نیاز به اقدامات تشخیصی و درمانی مطرح شده است. اینترونشنال کاردیولوژی دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟ در روش‌های مداخله‌ای قلب، پزشک با استفاده از کاتترهای ظریف وارد رگ می‌شود و از طریق آن امکان بررسی یا درمان بعضی مشکلات قلبی و عروقی را فراهم می‌کند. این اقدامات معمولاً بدون نیاز به جراحی باز قلب انجام می‌شوند و بسته به نوع بیماری و روش مورد استفاده، می‌توانند از مسیر عروق دست یا کشاله ران انجام شوند. البته اینکه بیمار به چنین اقدامی نیاز دارد یا خیر، پس از بررسی وضعیت او مشخص می‌شود. آنژیوگرافی فقط برای «گرفتگی قلب» نیست یکی از شناخته‌شده‌ترین اقدامات در این حوزه، آنژیوگرافی عروق کرونر است. در آنژیوگرافی، پزشک با استفاده از ماده حاجب و تصویربرداری، وضعیت عروق کرونر را بررسی می‌کند. این بررسی می‌تواند به مشخص شدن محل و شدت تنگی یا انسداد عروق کمک کند. اما درخواست آنژیوگرافی به معنی وجود قطعی گرفتگی شدید نیست؛ این اقدام ممکن است برای تشخیص دقیق‌تر در شرایط خاص انجام شود. اگر رگ قلب تنگ باشد، قدم بعدی چیست؟ نتیجه آنژیوگرافی برای همه بیماران یکسان نیست. گاهی تنگی عروق به شکلی است که پزشک درمان دارویی و پیگیری را مناسب می‌داند. در برخی موارد نیز برای باز کردن رگ، آنژیوپلاستی مطرح می‌شود. بنابراین مشاهده یک تنگی در تصویر به تنهایی به معنای ضرورت استنت‌گذاری نیست و تصمیم درمانی به محل تنگی، شدت آن، علائم بیمار و سایر شرایط بستگی دارد. آنژیوپلاستی چگونه انجام می‌شود؟ در آنژیوپلاستی، یک کاتتر از داخل رگ به محل تنگی هدایت می‌شود. سپس با استفاده از بالون مخصوص، ناحیه تنگ‌شده باز می‌شود و در بسیاری از موارد استنت در محل قرار می‌گیرد تا به باز ماندن رگ کمک کند. این روش با جراحی باز قلب تفاوت دارد و از طریق عروق انجام می‌شود. آیا هر درد قفسه سینه از قلب است؟ خیر. درد قفسه سینه می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد؛ از مشکلات عضلانی و گوارشی گرفته تا بیماری‌های قلبی و ریوی. با این حال، بعضی ویژگی‌ها احتمال منشأ قلبی را بیشتر می‌کنند؛ برای مثال احساس فشار یا سنگینی در قفسه سینه که با فعالیت ایجاد شود و با استراحت کاهش پیدا کند. دردی که به دست، شانه، گردن یا فک انتشار پیدا کند یا همراه با تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع یا ضعف شدید باشد نیز باید جدی گرفته شود. درد شدید یا جدید قفسه سینه، به‌خصوص اگر مداوم باشد یا با علائم هشدار همراه شود، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. تفاوت آنژین و سکته قلبی چیست؟ آنژین معمولاً به درد یا فشار قفسه سینه‌ای گفته می‌شود که در اثر کاهش موقت خون‌رسانی به عضله قلب ایجاد می‌شود. سکته قلبی زمانی رخ می‌دهد که خون‌رسانی به بخشی از عضله قلب به شکل جدی و معمولاً به علت انسداد عروق مختل شود و آسیب به عضله قلب ایجاد شود. هر دو وضعیت اهمیت دارند، اما سکته قلبی یک اورژانس پزشکی است و زمان در درمان آن نقش بسیار مهمی دارد. چرا بعضی بیماران به استنت نیاز پیدا می‌کنند؟ استنت یک لوله توری کوچک است که در برخی موارد پس از باز کردن تنگی عروق داخل رگ قرار داده می‌شود. هدف آن کمک به حفظ باز بودن مسیر رگ است. اما استنت برای هر تنگی مناسب نیست. تعداد استنت‌ها یا ضرورت استفاده از آن‌ها باید بر اساس آناتومی عروق و شرایط بیمار تعیین شود. قلب دیابتی‌ها نیازمند توجه بیشتری است دیابت یکی از عوامل خطر مهم بیماری عروق کرونر محسوب می‌شود. قند خون بالا در طولانی‌مدت می‌تواند به عروق آسیب برساند و احتمال بروز بیماری‌های قلبی و عروقی را افزایش دهد. افراد مبتلا به دیابت، به‌ویژه در صورت وجود فشار خون بالا، چربی خون یا سابقه خانوادگی بیماری قلبی، بهتر است کنترل منظم عوامل خطر قلبی را جدی بگیرند. فشار خون بالا ممکن است سال‌ها بی‌علامت بماند یکی از ویژگی‌های فشار خون بالا این است که ممکن است برای مدت طولانی علامت واضحی ایجاد نکند. با این حال، کنترل نشدن فشار خون می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی، سکته مغزی و مشکلات عروقی را افزایش دهد. اندازه‌گیری منظم فشار خون و مصرف داروهای تجویزشده طبق دستور پزشک، بخش مهمی از مراقبت قلبی است. چربی خون چه نقشی در گرفتگی عروق دارد؟ افزایش LDL یا همان کلسترول بد می‌تواند در ایجاد و پیشرفت پلاک‌های داخل عروق نقش داشته باشد. کنترل چربی خون تنها به رژیم غذایی محدود نیست و در بعضی افراد، مصرف دارو نیز ضروری است. میزان مناسب LDL برای همه افراد یکسان نیست و به سطح خطر قلبی و سابقه بیماری فرد بستگی دارد. بعد از آنژیوپلاستی چه چیزهایی مهم است؟ انجام آنژیوپلاستی به معنی پایان مراقبت از قلب نیست. پس از این اقدام، مصرف دقیق داروهای تجویزشده اهمیت زیادی دارد. به‌خصوص داروهای ضدپلاکت که در بسیاری از بیماران پس از گذاشتن استنت تجویز می‌شوند، نباید بدون هماهنگی با پزشک قطع شوند. کنترل فشار خون، قند و چربی خون، ترک سیگار در افراد سیگاری، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی متناسب با شرایط بیمار نیز در کاهش خطر مشکلات قلبی اهمیت دارند. آیا بعد از استنت می‌توان زندگی عادی داشت؟ بسیاری از بیماران پس از طی دوره بهبودی می‌توانند به فعالیت‌های روزمره خود برگردند. اما وجود استنت به این معنی نیست که بیماری زمینه‌ای عروق کرونر برای همیشه از بین رفته است. بیمار همچنان باید عوامل خطر قلبی را کنترل کند و داروها و پیگیری‌های توصیه‌شده را جدی بگیرد. چه علائمی بعد از اقدام قلبی نیازمند توجه هستند؟ پس از اقدامات مداخله‌ای، علائم خاصی مانند درد شدید یا مداوم قفسه سینه، تنگی نفس قابل توجه، خونریزی شدید از محل ورود کاتتر یا ضعف ناگهانی نیازمند توجه فوری هستند. همچنین بیمار باید دستورالعمل‌های مربوط به مراقبت از محل ورود کاتتر و مصرف داروها را طبق توصیه تیم درمان دنبال کند.