دکتر مجتبی جعفرزاده

حرکت کردن، راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها و حتی انجام کارهای ساده روزانه، به سلامت استخوان‌ها، مفاصل، عضلات و تاندون‌ها وابسته است. وقتی زانو درد می‌گیرد، شانه حرکت طبیعی خود را از دست می‌دهد یا آسیب‌دیدگی باعث محدودیت حرکتی می‌شود، تشخیص علت مشکل اهمیت زیادی پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، متخصص ارتوپدی می‌تواند با بررسی علائم و انجام معاینات لازم، مسیر مناسب برای درمان و بازگشت به فعالیت‌های روزمره را مشخص کند. دکتر مجتبی جعفرزاده جهرمی، متخصص جراحی استخوان و مفاصل (ارتوپدی) در شیراز است. در اطلاعات حرفه‌ای منتشرشده برای ایشان، درمان شکستگی‌ها، مشکلات مفاصل زانو و لگن و برخی آسیب‌های ورزشی از جمله زمینه‌های فعالیت ذکر شده‌اند. همچنین ترمیم آسیب‌های منیسک و رباط زانو، آرتروسکوپی مفاصل و درمان پارگی تاندون‌های شانه در فهرست خدمات ایشان آمده است. ارتوپدی؛ از دردهای مفصلی تا آسیب‌های استخوانی ارتوپدی شاخه‌ای از پزشکی است که به تشخیص و درمان مشکلات سیستم اسکلتی‌عضلانی می‌پردازد. این سیستم شامل استخوان‌ها، مفاصل، رباط‌ها، تاندون‌ها و عضلات است؛ ساختارهایی که در کنار یکدیگر امکان حرکت و حفظ تعادل بدن را فراهم می‌کنند. مشکلات ارتوپدی همیشه بر اثر حادثه یا ضربه ایجاد نمی‌شوند. گاهی فرسایش تدریجی مفصل، افزایش سن، فشارهای تکراری، فعالیت ورزشی یا شیوه نامناسب انجام کارهای روزمره باعث بروز درد و محدودیت حرکتی می‌شود. انتخاب روش درمان به علت مشکل، شدت آسیب، سن بیمار و میزان تأثیر علائم بر زندگی روزمره بستگی دارد. چه مشکلاتی در حوزه فعالیت متخصص ارتوپدی قرار می‌گیرند؟ آسیب‌های زانو و مشکلات منیسک و رباط زانو یکی از مفاصل مهم بدن است که هنگام راه رفتن، دویدن، نشستن و برخاستن فشار زیادی را تحمل می‌کند. پیچ‌خوردگی، ضربه مستقیم، حرکات ناگهانی یا فرسایش مفصل می‌توانند موجب درد، تورم یا محدودیت حرکت شوند. آسیب منیسک و رباط‌های زانو، به‌ویژه در فعالیت‌های ورزشی، ممکن است با احساس خالی کردن زانو، قفل شدن مفصل یا دشواری در تحمل وزن همراه باشد. برای تشخیص دقیق، معاینه بالینی و در صورت نیاز تصویربرداری انجام می‌شود. درمان به نوع و شدت آسیب بستگی دارد. برخی مشکلات با اصلاح فعالیت، فیزیوتراپی و روش‌های غیرجراحی قابل مدیریت هستند؛ در موارد مشخص نیز ممکن است جراحی مطرح شود. آرتروسکوپی یکی از روش‌هایی است که در بعضی آسیب‌های داخل مفصل، از جمله برخی پارگی‌های منیسک و رباط، کاربرد دارد. درد لگن و مشکلات مفصل ران مفصل ران نقش مهمی در انتقال وزن بدن و حرکت دارد. درد در ناحیه لگن یا کشاله ران می‌تواند دلایل گوناگونی داشته باشد؛ از مشکلات عضلانی و تاندونی گرفته تا آرتروز و آسیب‌های استخوانی. اگر درد لگن به ‌طور مداوم ادامه پیدا کند، حرکت را محدود سازد یا با لنگیدن همراه باشد، ارزیابی تخصصی اهمیت دارد. در موارد پیشرفته تخریب مفصل، تعویض مفصل ران ممکن است یکی از گزینه‌های درمانی باشد؛ البته تصمیم‌گیری درباره آن پس از بررسی وضعیت بیمار و گزینه‌های دیگر انجام می‌شود. جراحی مفصل لگن و زانو از جمله حوزه‌های ذکرشده در معرفی حرفه‌ای دکتر مجتبی جعفرزاده جهرمی است. شکستگی استخوان و آسیب‌های ناشی از ضربه شکستگی ممکن است در اثر زمین خوردن، تصادف، ضربه ورزشی یا وارد شدن فشار بیش از حد به استخوان رخ دهد. شدت آسیب در همه افراد یکسان نیست و بعضی شکستگی‌ها به درمان محافظه‌کارانه نیاز دارند، در حالی که برخی دیگر باید با روش‌های جراحی تثبیت شوند. پس از شکستگی، تنها جوش خوردن استخوان اهمیت ندارد؛ قرارگیری صحیح قطعات استخوانی، حفظ عملکرد اندام و بازگشت تدریجی به فعالیت نیز از اهداف مهم درمان هستند. پیگیری توصیه‌های درمانی و انجام توان‌بخشی در زمان مناسب می‌تواند به بهبود عملکرد کمک کند. در مواردی که شکستگی با تغییر شکل واضح اندام، زخم باز، بی‌حسی، سردی اندام یا درد شدید همراه است، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است. آسیب‌های ورزشی و بازگشت به فعالیت ورزش برای سلامت عمومی مفید است، اما افزایش ناگهانی شدت تمرین، گرم نکردن بدن، تکنیک نامناسب یا فشار بیش از ظرفیت عضلات و مفاصل می‌تواند خطر آسیب را افزایش دهد. صدمات زانو و شانه از مشکلاتی هستند که ممکن است در ورزشکاران و افراد فعال دیده شوند. پارگی رباط صلیبی، آسیب منیسک و صدمات تاندون‌های شانه می‌توانند عملکرد فرد را محدود کنند. با این حال، هر درد ورزشی به معنای پارگی یا نیاز به جراحی نیست. تشخیص صحیح باید بر اساس شرح حال، معاینه و بررسی‌های تکمیلی در صورت نیاز انجام شود. بازگشت به ورزش نیز بهتر است بر اساس کاهش درد، بازیابی دامنه حرکتی، قدرت عضلات و نظر متخصص صورت گیرد. شروع زودهنگام فعالیت سنگین پیش از تکمیل روند بهبود ممکن است احتمال آسیب مجدد را افزایش دهد. آرتروسکوپی؛ روشی برای بررسی و درمان برخی مشکلات مفصلی آرتروسکوپی نوعی روش جراحی کم‌تهاجمی است که در آن پزشک با استفاده از دوربین ظریف و ابزارهای مخصوص، بخش‌های داخلی مفصل را مشاهده و در صورت نیاز درمان می‌کند. این روش برای برخی آسیب‌های زانو و شانه کاربرد دارد. از جمله مشکلاتی که بسته به شرایط بیمار ممکن است با آرتروسکوپی درمان شوند، می‌توان به بعضی آسیب‌های منیسک، رباط‌ها و ساختارهای داخل مفصل اشاره کرد. با این حال، آرتروسکوپی برای تمام دردهای مفصلی مناسب نیست و انتخاب آن باید پس از بررسی دقیق صورت گیرد. مدت بهبودی و نیاز به فیزیوتراپی پس از این جراحی به نوع عمل، شدت آسیب و وضعیت جسمی بیمار بستگی دارد. دریافت توضیحات کامل درباره مراقبت‌های پس از عمل و محدودیت‌های حرکتی، بخش مهمی از آمادگی برای درمان است. پارگی تاندون شانه و محدودیت حرکت دست شانه از مفاصل پرتحرک بدن است و برای انجام بسیاری از حرکات روزانه به هماهنگی عضلات و تاندون‌ها وابسته است. آسیب مجموعه تاندون‌های چرخاننده شانه، که با نام روتاتورکاف شناخته می‌شوند، ممکن است با درد هنگام بالا بردن دست، ضعف عضلانی یا اختلال خواب به دلیل درد همراه باشد. شدت علائم و اندازه پارگی در انتخاب روش درمان اهمیت دارند. در برخی موارد، درمان غیرجراحی و تمرین‌های توان‌بخشی می‌توانند کمک‌کننده باشند؛ در برخی آسیب‌ها نیز ترمیم جراحی مطرح می‌شود. در صورت بروز درد شدید پس از ضربه، ضعف ناگهانی دست یا ناتوانی در حرکت دادن شانه، بهتر است ارزیابی پزشکی به تعویق نیفتد. چه زمانی باید به متخصص ارتوپدی مراجعه کرد؟ دردهای کوتاه‌مدت و خفیف همیشه به معنای وجود بیماری جدی نیستند، اما تداوم علائم یا ایجاد محدودیت حرکتی نیازمند توجه است. مراجعه به متخصص ارتوپدی می‌تواند در شرایط زیر ضرورت پیدا کند: - درد استخوان یا مفصل که ادامه‌دار است یا مرتب بازمی‌گردد - تورم مفصل یا محدودیت قابل‌توجه در حرکت - درد زانو هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پله‌ها - درد شانه همراه با کاهش قدرت یا دامنه حرکتی - آسیب ورزشی با تورم، ناپایداری یا مشکل در تحمل وزن - درد پس از ضربه که با مراقبت اولیه بهبود پیدا نمی‌کند در صورت تغییر شکل اندام، زخم باز ناشی از آسیب، سردی یا بی‌حسی ناگهانی اندام، یا درد شدید پس از حادثه، باید فوراً به مرکز درمانی مراجعه کرد. مسیر درمان برای هر بیمار یکسان نیست یکی از نکات مهم در درمان مشکلات ارتوپدی، پرهیز از انتخاب یک روش ثابت برای همه بیماران است. دو نفر با درد مشابه ممکن است به دلیل تفاوت در سن، شدت آسیب، وضعیت استخوان‌ها، سطح فعالیت و بیماری‌های زمینه‌ای به درمان‌های متفاوتی نیاز داشته باشند. در برخی شرایط، تغییر فعالیت‌های روزمره، دارودرمانی تحت نظر پزشک و فیزیوتراپی می‌توانند بخشی از برنامه درمان باشند. در موارد دیگر، انجام تصویربرداری یا جراحی ضرورت پیدا می‌کند. هدف از ارزیابی تخصصی، مشخص کردن علت مشکل و انتخاب روشی متناسب با شرایط بیمار است.