دکتر سیامک شایان

نارسایی قلب لزوماً به این معنا نیست که قلب از کار افتاده است. در بسیاری از بیماران، قلب همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد اما توانایی آن برای پمپاژ مؤثر خون کاهش پیدا کرده یا برای انجام این کار به فشار بیشتری نیاز دارد. همین موضوع می‌تواند به‌تدریج روی توانایی فرد برای راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها، خواب و حتی انجام کارهای روزمره اثر بگذارد. دکتر سیامک شایان، فلوشیپ نارسایی قلب و پیوند در شیراز، در حوزه تخصصی بیماری‌های پیشرفته قلب و نارسایی قلبی فعالیت می‌کنند. اطلاعات مکان‌یابی موجود، مطب ایشان را در مجتمع پزشکی پالادیوم در بلوار خلدبرین شیراز نشان می‌دهد. مطب دکتر سیامک شایان قلب برای رساندن اکسیژن و مواد مورد نیاز به اندام‌های بدن باید خون را به شکل مناسبی پمپاژ کند. زمانی که این عملکرد به اندازه کافی انجام نشود، علائم مختلفی ممکن است ظاهر شوند. تنگی نفس هنگام فعالیت، خستگی زودرس، کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزانه، ورم پاها و افزایش وزن ناشی از تجمع مایعات از جمله علائمی هستند که ممکن است در افراد مبتلا به نارسایی قلب دیده شوند. البته هیچ‌کدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص نارسایی قلبی نیستند و باید علت آن‌ها مشخص شود. در نارسایی قلب، کاهش توانایی قلب برای تأمین نیاز بدن می‌تواند باعث شود فعالیت‌هایی که قبلاً به‌راحتی انجام می‌شدند، دشوارتر شوند. ممکن است فرد ابتدا هنگام فعالیت سنگین دچار تنگی نفس شود، اما با پیشرفت بیماری، انجام فعالیت‌های سبک‌تر نیز برای او دشوار شود. گاهی بیمار این تغییر را به افزایش سن یا کم‌تحرکی نسبت می‌دهد؛ در حالی که کاهش قابل توجه تحمل فعالیت، به‌خصوص اگر به‌تدریج ایجاد شده باشد، ارزش بررسی پزشکی دارد. تورم مچ پا و ساق پا می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. بعضی بیماری‌های کلیوی، کبدی، مشکلات وریدی، مصرف برخی داروها و نارسایی قلبی می‌توانند باعث تجمع مایع در بدن شوند. در نارسایی قلب، احتباس مایعات ممکن است علاوه بر ورم پاها با افزایش وزن نسبتاً سریع یا احساس سنگینی و تنگی نفس همراه شود. به همین دلیل، تغییرات وزن و میزان ورم در طول زمان می‌توانند اطلاعات مفیدی برای ارزیابی وضعیت بیمار فراهم کنند. برخی افراد ممکن است بعد از یک آسیب قلبی یا بیماری شدید، دچار نارسایی شوند؛ اما در بسیاری از بیماران، این وضعیت به‌تدریج شکل می‌گیرد. فشار خون بالا، بیماری عروق کرونر، سکته قلبی، برخی بیماری‌های دریچه‌ای، اختلالات عضله قلب و بعضی بیماری‌های دیگر می‌توانند زمینه‌ساز نارسایی قلب شوند. به همین دلیل، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای نقش مهمی در کاهش خطر پیشرفت نارسایی قلب دارد. درمان نارسایی قلب معمولاً به یک روش محدود نمی‌شود. داروهای مختلف می‌توانند با هدف کاهش فشار واردشده بر قلب، کنترل علائم، جلوگیری از تجمع مایعات یا کاهش خطر عوارض مورد استفاده قرار گیرند. در برخی بیماران نیز دستگاه‌های قلبی یا روش‌های مداخله‌ای ممکن است مطرح شوند. اگر با وجود درمان مناسب، بیماری همچنان پیشرفته باشد یا عملکرد قلب به میزان قابل توجهی کاهش یافته باشد، ممکن است بیمار برای ارزیابی تخصصی‌تر نارسایی پیشرفته قلب معرفی شود. پیوند قلب یکی از درمان‌های نارسایی پیشرفته قلب است، اما برای هر فرد مبتلا به نارسایی قلبی انجام نمی‌شود. زمانی که بیماری بسیار پیشرفته باشد و درمان‌های استاندارد نتوانند وضعیت بیمار را به اندازه کافی کنترل کنند، ممکن است ارزیابی برای پیوند مطرح شود. در این فرآیند، شرایط عمومی بیمار، عملکرد سایر اندام‌ها، وضعیت قلب، بیماری‌های همراه و عوامل متعدد دیگری مورد بررسی قرار می‌گیرند. بنابراین قرار گرفتن در مسیر ارزیابی پیوند به معنای انجام قطعی پیوند نیست؛ بلکه مرحله‌ای برای مشخص شدن مناسب بودن این روش برای بیمار است. پیوند قلب پایان مسیر درمان نیست. فردی که پیوند قلب انجام می‌دهد باید برای جلوگیری از پس‌زدگی عضو، داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی را طبق برنامه مصرف کند و تحت پیگیری منظم قرار داشته باشد. کنترل فشار خون، بررسی عملکرد کلیه و سایر اندام‌ها، رعایت توصیه‌های پزشکی و توجه به علائم جدید نیز اهمیت زیادی دارند. بنابراین موفقیت پیوند تنها به خود عمل جراحی وابسته نیست و مراقبت‌های پس از آن بخش مهمی از این مسیر محسوب می‌شود. آسیب عضله قلب در اثر سکته قلبی یکی از علل مهم کاهش عملکرد قلب است. زمانی که بخشی از عضله قلب به دلیل قطع یا کاهش شدید خون‌رسانی آسیب ببیند، ممکن است قدرت پمپاژ قلب کاهش پیدا کند. از این رو، تشخیص و درمان بیماری عروق کرونر و کنترل عواملی مانند فشار خون، دیابت، چربی خون و مصرف دخانیات در سلامت طولانی‌مدت قلب اهمیت دارد.