دکتر فهیمه صمیمی نیا

گوش، حلق و بینی فقط به مشکلاتی مثل گوش‌درد یا گلودرد محدود نمی‌شود. گرفتگی طولانی‌مدت بینی، سینوزیت‌های مکرر، خرخر شبانه، کاهش شنوایی، وزوز گوش، مشکلات تنفسی هنگام خواب و حتی تغییرات صدا می‌توانند دلایل مختلفی داشته باشند و گاهی بدون بررسی تخصصی، علت اصلی آن‌ها مشخص نمی‌شود. دکتر فهیمه صمیمی نیا متخصص گوش و حلق و بینی در جهرم است. متخصصان این حوزه با بیماری‌ها و اختلالات مربوط به گوش، بینی، سینوس‌ها، حلق، حنجره و برخی مشکلات مرتبط با سر و گردن سروکار دارند. تشخیص دقیق در این رشته اهمیت زیادی دارد، زیرا یک علامت مشابه ممکن است در افراد مختلف به علت‌های کاملاً متفاوتی ایجاد شده باشد. سوابق و فعالیت‌های پزشکی تخصص گوش و حلق و بینی یا ENT یکی از رشته‌های پزشکی با حوزه فعالیت گسترده است. مشکلات شنوایی و گوش، بیماری‌های بینی و سینوس، اختلالات حلق و حنجره و برخی مشکلات مربوط به تنفس از جمله مواردی هستند که در این حوزه بررسی می‌شوند. در بسیاری از موارد، بیمار ابتدا با یک علامت ساده مراجعه می‌کند؛ برای مثال گرفتگی بینی یا احساس کیپی گوش. اما ادامه‌دار شدن این علائم می‌تواند نشان‌دهنده مشکلی باشد که نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد. در ارزیابی مشکلات گوش، وضعیت پرده گوش، مجرای گوش و عملکرد شنوایی اهمیت دارد. برای مشکلات بینی نیز مواردی مانند وضعیت تیغه بینی، مخاط، سینوس‌ها و وجود التهاب یا انسداد بررسی می‌شوند. بسته به شرایط بیمار ممکن است انجام تست‌های شنوایی، تصویربرداری یا سایر بررسی‌های تشخیصی نیز ضرورت پیدا کند. یکی از موضوعات مهم در این رشته، تشخیص تفاوت میان مشکلات موقتی و بیماری‌هایی است که نیاز به درمان و پیگیری دارند. به عنوان نمونه، یک سرماخوردگی معمولی ممکن است بعد از چند روز برطرف شود، اما گرفتگی بینی، ترشحات چرکی یا درد صورت که به شکل مداوم ادامه پیدا می‌کند، می‌تواند نیازمند ارزیابی بیشتری باشد. چه بیمارانی باید به این پزشک مراجعه کنند؟ اگر علائم مربوط به گوش، بینی یا گلو برای مدت طولانی باقی بمانند، مرتب تکرار شوند یا روی زندگی روزمره تأثیر بگذارند، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی می‌تواند به تشخیص علت کمک کند. گرفتگی بینی و مشکلات تنفسی گرفتگی مداوم بینی می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. آلرژی، انحراف تیغه بینی، التهاب مخاط بینی، پولیپ بینی و برخی مشکلات دیگر ممکن است باعث شوند فرد نتواند به‌راحتی از بینی نفس بکشد. تنفس دهانی، خشکی دهان، خواب بی‌کیفیت و احساس گرفتگی دائمی از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است در این شرایط ایجاد شوند. سینوزیت و دردهای ناحیه صورت سینوزیت می‌تواند با گرفتگی بینی، ترشحات بینی، احساس فشار در صورت، سردرد و کاهش حس بویایی همراه باشد. همه موارد سینوزیت یکسان نیستند و تشخیص اینکه علائم ناشی از عفونت، التهاب یا مشکل دیگری هستند، اهمیت دارد. افرادی که به طور مکرر دچار علائم سینوسی می‌شوند یا علائمشان برای مدت طولانی برطرف نمی‌شود، بهتر است تحت ارزیابی تخصصی قرار بگیرند. انحراف تیغه بینی انحراف تیغه بینی در بسیاری از افراد وجود دارد، اما همیشه نیازمند درمان نیست. زمانی که انحراف باعث انسداد قابل توجه بینی، اختلال در تنفس، خرخر یا مشکلات مکرر بینی و سینوس شود، بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آلرژی و حساسیت بینی عطسه‌های مکرر، آبریزش بینی، خارش بینی و چشم و گرفتگی بینی می‌توانند با رینیت آلرژیک مرتبط باشند. شناسایی عوامل محرک و کنترل علائم بخش مهمی از مدیریت این مشکل است. کاهش شنوایی کاهش شنوایی ممکن است به تدریج یا به صورت ناگهانی ایجاد شود. تجمع جرم گوش، عفونت، مشکلات گوش میانی، افزایش سن و برخی بیماری‌های دیگر از جمله علل احتمالی هستند. اگر کاهش شنوایی ناگهانی ایجاد شود، نباید آن را به تأخیر انداخت و لازم است فرد در سریع‌ترین زمان ممکن ارزیابی پزشکی شود. وزوز گوش شنیدن صدای زنگ، سوت، وزوز یا صدای مشابه در گوش، بدون وجود منبع خارجی، می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. وزوز گوش گاهی موقتی است، اما در صورت تداوم، یک‌طرفه بودن یا همراه شدن با کاهش شنوایی و سرگیجه، بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. عفونت‌های گوش درد گوش، ترشح، احساس پری یا کاهش شنوایی می‌تواند در اثر عفونت‌های مختلف گوش ایجاد شود. به‌ویژه در کودکان، عفونت گوش ممکن است با بی‌قراری، تب یا اختلال خواب همراه باشد. مشکلات گلو و لوزه‌ها گلودردهای مکرر، التهاب لوزه‌ها، احساس وجود جسم خارجی در گلو، مشکل بلع و عفونت‌های مکرر از جمله مواردی هستند که می‌توانند توسط متخصص گوش و حلق و بینی بررسی شوند. خرخر و اختلالات تنفسی هنگام خواب خرخر مداوم همیشه صرفاً یک صدای آزاردهنده نیست. در برخی افراد ممکن است خرخر با انسداد راه هوایی و اختلالات تنفسی هنگام خواب همراه باشد. اگر فرد هنگام خواب دچار وقفه‌های تنفسی، احساس خفگی، بیدار شدن‌های مکرر یا خواب‌آلودگی شدید در طول روز باشد، بهتر است علت مشکل بررسی شود. مشکلات حنجره و صدا تغییر صدا یا گرفتگی صدا معمولاً پس از سرماخوردگی یا استفاده زیاد از صدا ایجاد می‌شود و در بسیاری از موارد موقتی است. اما اگر گرفتگی صدا بدون علت مشخص برای مدت طولانی باقی بماند، بررسی حنجره اهمیت پیدا می‌کند. افرادی که به صورت حرفه‌ای از صدای خود استفاده می‌کنند، مانند معلمان، خوانندگان و گویندگان، نیز ممکن است در طول زمان با مشکلاتی مانند خستگی صوتی یا اختلالات حنجره مواجه شوند. دشواری یا درد هنگام بلع نیز از علائمی است که در صورت تداوم نباید نادیده گرفته شود، به‌خصوص اگر همراه با کاهش وزن، گرفتگی صدای مداوم یا وجود توده در گردن باشد. چه زمانی مراجعه فوری اهمیت دارد؟ برخی علائم گوش و حلق و بینی نیازمند توجه سریع هستند. کاهش شنوایی ناگهانی، مشکلات شدید تنفسی، خونریزی شدید و کنترل‌نشدنی، تورم سریع ناحیه گردن یا صورت، اختلال شدید در بلع و علائمی که پس از ضربه شدید ایجاد شده‌اند، از مواردی هستند که نباید برای بررسی آن‌ها تأخیر کرد. همچنین اگر فردی دچار تنگی نفس شدید یا تورم زبان و گلو شود، این وضعیت می‌تواند یک اورژانس پزشکی باشد و باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کند. اهمیت تشخیص به موقع بیماری‌های گوش، بینی و گلو گاهی افراد ماه‌ها با گرفتگی بینی، کاهش شنوایی یا خرخر زندگی می‌کنند و تصور می‌کنند این مشکلات طبیعی هستند. در حالی که بعضی از این علائم قابل درمان یا کنترل هستند و تشخیص علت می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به شکل قابل توجهی تغییر دهد. برای مثال، کسی که به دلیل گرفتگی بینی شب‌ها مجبور است با دهان باز بخوابد، ممکن است صبح‌ها با خشکی دهان و احساس خستگی از خواب بیدار شود. در چنین شرایطی بررسی علت انسداد بینی می‌تواند قدم اول برای پیدا کردن راهکار مناسب باشد. در مشکلات شنوایی نیز تشخیص علت اهمیت زیادی دارد. گاهی مشکل با درمان ساده برطرف می‌شود و در برخی موارد نیاز به بررسی‌های تخصصی‌تر یا استفاده از وسایل کمک‌شنوایی مطرح می‌شود. از طرف دیگر، مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک برای هر نوع گلودرد یا عفونت گوش کار درستی نیست. بسیاری از عفونت‌ها ویروسی هستند و نیاز به آنتی‌بیوتیک ندارند. تشخیص نوع بیماری باید توسط پزشک انجام شود.