دکتر فرج اله رحیمی خواه

نفس کشیدن یکی از طبیعی‌ترین کارهایی است که هر روز بدون فکر کردن انجام می‌دهیم، اما زمانی که تنگی نفس، سرفه‌های مداوم یا احساس سنگینی در قفسه سینه ظاهر می‌شود، تازه متوجه اهمیت سلامت ریه‌ها خواهیم شد. بیماری‌های ریوی تنها افراد سیگاری یا سالمندان را درگیر نمی‌کنند؛ آسم، آلرژی‌های تنفسی، عفونت‌های مزمن، بیماری‌های شغلی ریه و حتی آلودگی هوا نیز می‌توانند عملکرد دستگاه تنفسی را تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل، بررسی علائم تنفسی توسط فوق تخصص ریه می‌تواند از پیشرفت بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری کند. دکتر فرج‌اله رحیمی‌خواه فوق تخصص بیماری‌های ریه در شیراز، در زمینه تشخیص، درمان و پیگیری بیماری‌های دستگاه تنفسی فعالیت می‌کنند. خدمات ایشان شامل بررسی بیماری‌های مزمن و حاد ریه، ارزیابی عملکرد تنفسی، درمان آسم و آلرژی‌های ریوی، کنترل بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)، بررسی توده‌های ریوی، اختلالات خواب مرتبط با تنفس و سایر بیماری‌های تخصصی ریه است. عملکرد صحیح ریه‌ها تنها به تأمین اکسیژن محدود نمی‌شود. هرگونه اختلال در سیستم تنفسی می‌تواند باعث کاهش توان جسمی، خستگی زودرس، اختلال خواب و کاهش کیفیت زندگی شود. بسیاری از بیماران در ابتدا علائم خفیفی مانند سرفه‌های مداوم یا نفس‌تنگی هنگام فعالیت را تجربه می‌کنند و تصور می‌کنند این مشکلات موقتی هستند، اما ادامه پیدا کردن این علائم می‌تواند نشانه یک بیماری زمینه‌ای باشد. تشخیص زودهنگام بیماری‌های ریوی این امکان را فراهم می‌کند که درمان پیش از آسیب جدی به بافت ریه آغاز شود و بیمار بتواند فعالیت‌های روزمره خود را با محدودیت کمتری ادامه دهد. اگر سرفه بیش از چند هفته ادامه داشته باشد، خس‌خس سینه تکرار شود، هنگام فعالیت دچار تنگی نفس شوید یا خلط خونی مشاهده کنید، بهتر است این علائم را جدی بگیرید. همچنین درد قفسه سینه هنگام تنفس، عفونت‌های مکرر ریوی، کاهش تحمل فعالیت، خر و پف شدید همراه با وقفه تنفسی در خواب و کاهش غیرطبیعی سطح اکسیژن خون نیز از مواردی هستند که نیاز به بررسی توسط فوق تخصص ریه دارند. افرادی که سابقه مصرف دخانیات، تماس طولانی با گردوغبار، مواد شیمیایی یا آلودگی‌های محیطی دارند، بهتر است حتی در صورت نداشتن علائم شدید، به‌صورت دوره‌ای وضعیت ریه‌های خود را ارزیابی کنند. آسم یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ریوی است که معمولاً با تنگی نفس، خس‌خس سینه و سرفه‌های دوره‌ای همراه می‌شود. در بسیاری از بیماران، با تشخیص صحیح و مصرف منظم داروها، بیماری به‌خوبی کنترل می‌شود. بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) نیز بیشتر در افراد سیگاری یا کسانی که سال‌ها در معرض دود و آلاینده‌ها بوده‌اند دیده می‌شود. این بیماری اگرچه قابل درمان قطعی نیست، اما با درمان مناسب می‌توان روند پیشرفت آن را کند کرد و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشید. از دیگر بیماری‌های مهم این حوزه می‌توان به ذات‌الریه، برونشیت مزمن، فیبروز ریوی، آمبولی ریه، توده‌های ریوی، بیماری‌های بینابینی ریه و اختلالات خواب مانند آپنه خواب اشاره کرد که هرکدام نیازمند بررسی و درمان تخصصی هستند. برای انتخاب بهترین روش درمان، ابتدا باید علت اصلی مشکل تنفسی مشخص شود. بسته به شرایط بیمار، ممکن است انجام اسپیرومتری (تست عملکرد ریه)، تصویربرداری از قفسه سینه، سی‌تی‌اسکن، آزمایش‌های تخصصی، برونکوسکوپی یا بررسی کیفیت خواب ضروری باشد. پس از مشخص شدن علت بیماری، برنامه درمانی متناسب با وضعیت هر بیمار طراحی می‌شود. در برخی موارد، دارودرمانی و اصلاح سبک زندگی کافی است و در برخی دیگر، درمان‌های تخصصی‌تر یا پیگیری طولانی‌مدت مورد نیاز خواهد بود.