دکتر سمانه احسنت

بیشتر افراد زمانی به مشکلات ریه توجه می‌کنند که نفس کشیدن برایشان سخت شود؛ در حالی که بسیاری از بیماری‌های تنفسی از مدت‌ها قبل با نشانه‌های خفیفی مانند سرفه‌های مداوم، احساس تنگی نفس هنگام فعالیت، خس‌خس سینه یا خستگی زودرس شروع می‌شوند. این علائم ممکن است در ابتدا چندان جدی به نظر نرسند، اما اگر برای هفته‌ها ادامه پیدا کنند، بهتر است توسط پزشک فوق تخصص ریه بررسی شوند. **دکتر سمانه احسنت**، فوق تخصص بیماری‌های ریه در شهر شیراز، در زمینه تشخیص و درمان بیماری‌های دستگاه تنفسی بزرگسالان فعالیت می‌کنند. حوزه کاری ایشان شامل بررسی بیماری‌های مزمن ریه، مشکلات تنفسی، اختلالات خواب مرتبط با تنفس، عفونت‌های ریوی و مراقبت از بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن تنفسی است. تقریباً همه افراد در طول سال چند بار دچار سرفه می‌شوند، اما تفاوت مهمی میان یک سرفه ناشی از سرماخوردگی و سرفه‌ای که چند هفته ادامه پیدا می‌کند وجود دارد. اگر سرفه بیش از سه تا هشت هفته طول بکشد، با خلط خونی همراه باشد، باعث بیدار شدن از خواب شود یا همراه با کاهش وزن و تنگی نفس باشد، لازم است علت آن به‌صورت تخصصی بررسی شود. گاهی علت این سرفه‌ها بیماری‌هایی مانند آسم، آلرژی، رفلاکس معده، برونشیت مزمن یا بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) است و در برخی موارد نیز نیاز به بررسی‌های دقیق‌تر وجود دارد. بیماری‌های ریوی همیشه به دلیل مصرف سیگار ایجاد نمی‌شوند. آلودگی هوا، تماس شغلی با گردوغبار، مواد شیمیایی، بیماری‌های خودایمنی، عوامل ژنتیکی، عفونت‌های شدید ریوی و حتی برخی داروها می‌توانند عملکرد طبیعی ریه را تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل، در ویزیت فوق تخصص ریه تنها به علائم فعلی توجه نمی‌شود؛ بلکه سابقه شغلی، محل زندگی، بیماری‌های قبلی، مصرف داروها، سابقه استعمال دخانیات و حتی شرایط محیط کار نیز بررسی خواهد شد. بسیاری از بیماران تصور می‌کنند بیماری‌های ریوی تنها شامل ذات‌الریه یا آسم می‌شود؛ در حالی که این تخصص طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها را پوشش می‌دهد. همه مشکلات ریوی در عکس ساده قفسه سینه دیده نمی‌شوند. در بسیاری از بیماران، انجام تست عملکرد ریه (اسپیرومتری)، سی‌تی‌اسکن، برونکوسکوپی، آزمایش خون یا بررسی سطح اکسیژن خون به تشخیص دقیق‌تر کمک می‌کند. این بررسی‌ها علاوه بر تشخیص بیماری، شدت درگیری ریه را نیز مشخص می‌کنند و به انتخاب مناسب‌ترین روش درمان کمک خواهند کرد. یکی از اشتباهات رایج، قطع داروهای آسم پس از بهبود علائم است. در حالی که بسیاری از بیماران برای کنترل التهاب راه‌های هوایی نیاز به مصرف منظم داروهای استنشاقی دارند. همچنین دوری از دود سیگار، گردوغبار، عطرهای تند، مواد حساسیت‌زا و آلودگی هوا می‌تواند دفعات حملات آسم را کاهش دهد. آموزش صحیح استفاده از اسپری‌های تنفسی نیز بخش مهمی از روند درمان محسوب می‌شود. پیشگیری همیشه ساده‌تر از درمان است. ترک سیگار، فعالیت بدنی منظم، واکسیناسیون آنفلوآنزا و پنوموکوک در افراد پرخطر، استفاده از ماسک در محیط‌های آلوده، کنترل آلرژی و مراجعه زودهنگام هنگام بروز علائم غیرطبیعی، از مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند از آسیب‌های جدی ریوی جلوگیری کنند. افرادی که سابقه مصرف طولانی‌مدت دخانیات دارند یا در محیط‌های صنعتی و آلوده کار می‌کنند، بهتر است حتی در صورت نداشتن علائم شدید نیز به‌صورت دوره‌ای وضعیت ریه خود را بررسی کنند.