دکتر محمدجعفر تمدن

دکتر محمدجعفر تمدن، متخصص ارتوپدی در شیراز، در زمینه تشخیص، درمان و پیگیری مشکلات مربوط به استخوان‌ها، مفاصل، عضلات، رباط‌ها و تاندون‌ها فعالیت می‌کند. دردهای اسکلتی و عضلانی از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است در هر سنی ایجاد شوند؛ از آسیب‌های ورزشی و پیچ‌خوردگی‌های ساده گرفته تا آرتروز، شکستگی، مشکلات زانو، دردهای شانه و اختلالات مربوط به ستون فقرات. گاهی افراد با مشاهده درد یا محدودیت حرکتی، مدتی صبر می‌کنند تا مشکل خودبه‌خود برطرف شود. این رویکرد در برخی آسیب‌های خفیف ممکن است مشکلی ایجاد نکند، اما ادامه‌دار شدن درد، تورم، کاهش دامنه حرکت یا ناتوانی در استفاده طبیعی از یک اندام می‌تواند نشانه‌ای باشد که نیاز به بررسی تخصصی دارد. تشخیص بیماری‌های ارتوپدی معمولاً با گرفتن شرح حال و معاینه شروع می‌شود. بسته به نوع مشکل، ممکن است انجام تصویربرداری‌هایی مانند رادیوگرافی، سونوگرافی، CT Scan یا MRI نیز برای بررسی دقیق‌تر لازم باشد. زانو یکی از مفاصل اصلی بدن است و در راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها، نشستن و بسیاری از فعالیت‌های روزانه نقش دارد. به همین دلیل، آسیب یا بیماری این مفصل می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به شکل محسوسی تحت تأثیر قرار دهد. درد زانو ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود. آرتروز، آسیب غضروف، مشکلات منیسک، کشیدگی یا پارگی رباط‌ها، ضربه مستقیم و بعضی التهاب‌های مفصلی از جمله عوامل احتمالی هستند. محل درد، زمان شروع آن، ارتباط درد با فعالیت، وجود تورم یا صدا دادن مفصل و میزان محدودیت حرکتی می‌تواند در تشخیص علت مشکل کمک‌کننده باشد. اگر درد زانو پس از یک آسیب ایجاد شده، با تورم قابل توجه همراه است، فرد نمی‌تواند وزن خود را روی پا بیندازد یا حرکت مفصل به شکل محسوسی محدود شده است، بهتر است بررسی پزشکی انجام شود. همچنین دردهای مداومی که در فعالیت‌های روزمره اختلال ایجاد می‌کنند یا به‌مرور شدت بیشتری پیدا می‌کنند، نباید برای مدت طولانی نادیده گرفته شوند. آرتروز یکی از مشکلات شایع مفصلی است که بیشتر با افزایش سن دیده می‌شود، اما عوامل مختلفی می‌توانند احتمال بروز آن را افزایش دهند. اضافه‌وزن، آسیب‌های قبلی مفصل، بعضی فعالیت‌های فیزیکی و عوامل فردی می‌توانند در ایجاد یا تشدید مشکلات مفصلی نقش داشته باشند. درد و خشکی مفصل، به‌خصوص پس از فعالیت یا در شروع حرکت، از علائم رایج آرتروز هستند. شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است. درمان آرتروز الزاماً به معنای جراحی نیست. بسته به شرایط بیمار، ممکن است روش‌هایی مانند اصلاح فعالیت، کاهش وزن در افراد دارای اضافه‌وزن، تمرینات مناسب، فیزیوتراپی و داروهای تجویزشده توسط پزشک در نظر گرفته شوند. در موارد پیشرفته‌تر، روش‌های مداخله‌ای یا جراحی نیز ممکن است مطرح شوند. ورزش برای سلامت بدن مفید است، اما انجام حرکت نامناسب، فشار بیش از حد یا ضربه می‌تواند باعث آسیب به مفاصل، رباط‌ها، عضلات و تاندون‌ها شود. پیچ‌خوردگی مچ پا، آسیب زانو، کشیدگی عضلات، التهاب تاندون‌ها و بعضی آسیب‌های شانه از جمله مشکلاتی هستند که در افراد فعال یا ورزشکاران دیده می‌شوند. بعد از یک آسیب ورزشی، ادامه دادن فعالیت با وجود درد شدید همیشه تصمیم مناسبی نیست. در بعضی موارد استراحت نسبی و مراقبت اولیه کافی است، اما اگر درد یا تورم شدید باشد یا عملکرد اندام مختل شده باشد، ارزیابی تخصصی ضرورت بیشتری پیدا می‌کند. شانه یکی از متحرک‌ترین مفاصل بدن است و همین دامنه حرکتی زیاد باعث می‌شود در معرض انواع آسیب قرار داشته باشد. درد شانه ممکن است هنگام بالا بردن دست، خوابیدن روی شانه یا انجام فعالیت‌های خاص تشدید شود. مشکلات تاندون‌های شانه، آسیب‌های ناشی از ضربه، التهاب بافت‌های اطراف مفصل و برخی اختلالات مفصلی می‌توانند باعث چنین علائمی شوند. گاهی فرد به دلیل درد شانه، به‌مرور حرکت دادن دست را محدود می‌کند. ادامه این وضعیت ممکن است باعث خشکی بیشتر مفصل شود؛ بنابراین در صورت ماندگار شدن درد و محدودیت حرکتی، بررسی علت اهمیت دارد. شکستگی ممکن است در اثر زمین خوردن، تصادف، ضربه ورزشی یا فشار شدید ایجاد شود. شدت شکستگی از ترک‌های کوچک تا شکستگی‌های پیچیده متفاوت است. درد، تورم، کبودی، تغییر شکل اندام و ناتوانی در حرکت دادن آن از علائم احتمالی شکستگی هستند. در چنین شرایطی نباید تلاش کرد استخوان یا مفصل را به زور حرکت داد یا خودسرانه آن را جا انداخت. تصویربرداری، به‌ویژه رادیوگرافی در بسیاری از شکستگی‌ها، برای مشخص شدن محل و نوع آسیب اهمیت دارد. نوع درمان به محل شکستگی و شرایط آن بستگی دارد و ممکن است شامل بی‌حرکت کردن اندام یا در برخی موارد جراحی باشد. مفصل ران وزن بدن را تحمل می‌کند و آسیب یا فرسایش آن می‌تواند روی راه رفتن تأثیر بگذارد. درد ممکن است در کشاله ران، اطراف لگن یا گاهی در قسمت‌های دیگر اندام تحتانی احساس شود. آرتروز مفصل ران، آسیب‌های ناشی از ضربه و برخی مشکلات استخوانی از جمله مواردی هستند که می‌توانند باعث درد این ناحیه شوند. در صورتی که درد ران یا لگن به‌صورت مداوم وجود داشته باشد، هنگام راه رفتن تشدید شود یا باعث محدودیت حرکتی شود، بررسی تخصصی می‌تواند علت را مشخص‌تر کند. کمردرد بسیار شایع است و در بسیاری از موارد علت آن جدی نیست. با این حال، درد مداوم، درد همراه با انتشار به پا، بی‌حسی، گزگز یا ضعف اندام‌ها می‌تواند نیازمند بررسی دقیق‌تر باشد. مشکلات دیسک بین مهره‌ای، تغییرات فرسایشی ستون فقرات و فشار روی برخی ساختارهای عصبی از جمله عواملی هستند که ممکن است در بروز علائم نقش داشته باشند. البته همه کمردردها در حیطه درمان جراحی قرار نمی‌گیرند و بسیاری از بیماران با روش‌های غیرجراحی مدیریت می‌شوند. تصمیم‌گیری درباره نوع درمان به علت و شدت مشکل بستگی دارد. آسیب‌های زانو در ورزشکاران و افرادی که فعالیت‌های فیزیکی شدید دارند، نسبتاً شایع هستند. چرخش ناگهانی زانو، تغییر جهت سریع یا ضربه مستقیم می‌تواند به ساختارهایی مانند رباط‌ها یا منیسک آسیب برساند. احساس خالی کردن زانو، تورم، درد هنگام چرخش یا خم و راست کردن مفصل و محدودیت حرکت از جمله علائمی هستند که ممکن است در این آسیب‌ها دیده شوند. در برخی بیماران درمان غیرجراحی کافی است، در حالی که بعضی آسیب‌های شدیدتر ممکن است به مداخلات تخصصی یا جراحی نیاز داشته باشند.