روانشناس محمد باقری

وقتی از «خوب شنیدن» حرف می‌زنیم، اغلب منظورمان گزارش علائم نیست؛ منظور ظرفیتِ فهمِ مجموعه‌ای از نشانه‌ها، رفتارها و زندگیِ روزمره‌ای است که بیمار با خودش می‌آورد. محمد باقری این توانایی را به‌عنوان ستونِ اولِ کار حرفه‌ای‌اش قرار داده است. او روان‌شناسی را نه صرفاً مجموعه‌ای از تکنیک‌ها، بلکه هنرِ فهمِ انسان در موقعیت و بسترِ زندگی می‌داند؛ همین تفاوت کوچک، در تجربهٔ مراجعه‌کنندگان محسوس است. کار او اغلب با یک جلسهٔ شنیدنِ دقیق آغاز می‌شود؛ جلسه‌ای که بیمار یا خانواده فرصتی می‌یابد تا روایتشان را بدون شتاب بگویند. این روایت‌پذیری به باقری امکان می‌دهد الگوهای رفتاری، نقاط بحران، منابع حمایتی و موانع موجود را شناسایی کند. برخلاف شیوه‌های مکانیکی که صرفاً چک‌لیستی از علائم را از بیمار می‌گیرند، او دنبال نقطهٔ تقاطعِ تاریخچه، احساس و عملکرد روزمره می‌گردد؛ جایی که درمانِ مفید واقعی آغاز می‌شود. در حیطهٔ تشخیصی، نگرش او ترکیبی است: استفاده از ابزارهای استاندارد روان‌سنجی و آزمون‌های معتبر، همراهِ نظرِ بالینیِ دقیق. این دو رکن در کنار هم به او کمک می‌کند تا تشخیص‌های دقیق‌تر و برنامه‌های درمانی واقع‌گرایانه‌تر ارائه دهد. برای مثال در کودکی که مشکل تمرکز نشان می‌دهد، نه‌تنها به نمرات تست توجه می‌شود، بلکه ساختارِ روزمرهٔ مدرسه، نقشِ والدین، کیفیتِ خواب و حتی تغذیه نیز بررسی و دخیل در برنامه‌ریزی قرار می‌گیرد. روشِ درمانیِ باقری چندوجهی و عملی محور است. او به انواع روان‌درمانی‌های مبتنی بر شواهد تسلط دارد - از درمانِ شناختی - رفتاری (CBT) برای اختلالات اضطرابی و افسردگی، تا مداخلات بین‌فردی و خانواده‌محور در مشکلات رابطه‌ای و کودکان. اما تمایز کار او در اولویتِ قابل‌اجرابودن برنامه‌ها است: تمرین‌هایی که بیمار فردا بتواند در زندگی روزمره‌اش اجرا کند، تکالیف واقعی که به رفتار منجر می‌شوند نه صرفاً تفکر نظری، و مداخلاتی که محدود به اتاق درمان نیستند؛ بلکه در مدرسه، محل کار و خانه اثرگذارند. یکی از نقاط قوت بالینی او، کار با خانواده‌ها و سیستمِ حمایتی بیمار است. در بسیاری از مشکلات روانی به‌ویژه در کودکان و نوجوانان تنها کار روی فرد کافی نیست؛ لازم است خانواده نیز تغییراتی در تعامل و ساختار روزمره ایجاد کند. باقری جلسات خانواده‌درمانی و آموزش والدگری را جدی می‌گیرد؛ جلساتی که به والدین مهارت‌های مدیریت رفتار، تنظیم حدود و تقویت مهارت‌های اجتماعی را می‌آموزد. این کار سیستمی، نرخ موفقیت را بالا می‌برد و فشارِ روانی خانواده را کاهش می‌دهد. در حوزه‌های حساس‌تر مانند اختلالات خلقی، حملات پانیک، یا اختلالات زودرسِ روان‌پریشی، او رویکردی محافظه‌کار و ایمن دارد: در عینِ ارائهٔ روان‌درمانی‌های اختصاصی، در صورت نیاز با همکارانِ روان‌پزشک هماهنگی می‌کند تا در صورت ضرورت دارودرمانیِ هدفمند آغاز شود. این هماهنگی بین حرفه‌ای و تواناییِ مدیریتِ موارد پیچیده، برای یک روان‌شناس بالینی که در شهری مانند برازجان کار می‌کند، بسیار بااهمیت است؛ چون دسترسی به خدمات تکمیلی گاهی نیاز به ارجاعِ سریع و دقیق دارد. آموزش و توانمندسازیِ بیمار نقش‌محوری در کار او دارد. جلسات درمانی معمولاً همراه با آموزش مهارت‌های عملی مثل مدیریت هیجان، تکنیک‌های تنفسی و آرام‌سازی، مهارت‌های حل مسئله و بهبود تنظیم خواب هستند. این آموزش‌ها کوتاه، ملموس و قابل‌فهم‌اند؛ به‌گونه‌ای که فرد حتی پس از خاتمهٔ دورهٔ درمان، بتواند از آن‌ها در زندگی روزمره‌اش بهره ببرد. بومی‌سازیِ مداخلات یکی دیگر از ویژگی‌های کار باقری است. او توصیه‌ها و برنامه‌ها را متناسب با واقعیت‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادیِ برازجان طراحی می‌کند؛ یعنی اقداماتی پیشنهاد می‌دهد که در دسترسِ خانواده‌ها باشند و با ساختار زندگی محلی همخوانی داشته باشند. این امر باعث می‌شود میزان پایبندی به درمان افزایش یابد و اثرات مداوم‌تری حاصل گردد. از منظر اخلاقی و انسانی، باقری به حفظ کرامت و حریم خصوصی بیماران اهمیت می‌دهد. فضای جلساتش امن و بدون قضاوت است؛ جایی که بیمار می‌تواند مسائل حساس را مطرح کند و مطمئن باشد پاسخ حرفه‌ای و همراهی دریافت می‌کند. بسیاری از مراجعان از صراحت و صداقت او در توضیح روند درمان یاد می‌کنند صداقتی که گاهی مشکل را ساده‌تر و قابل‌تحمل‌تر می‌سازد. پیگیریِ منظم نیز جزو روال کاری اوست. او به بیماران برنامهٔ پیگیری دقیق می‌دهد و در فواصل مشخص پیشرفت را ارزیابی می‌کند تا در صورت نیاز مداخلات اصلاح شوند. این پیگیری باعث می‌شود درمان تنها در چند جلسه محدود نماند و نتایجِ پایدارتر حاصل شود. همچنین امکان نوبت‌دهی و برنامه‌ریزی ویزیت‌ها از طریق سامانهٔ آنلاین فراهم است تا دسترسی برای ساکنان برازجان و اطراف ساده‌تر باشد.