روانشناس الهه زنگنه

بعضی از دردها دیده نمی‌شوند، اما از درون، زندگی را به‌هم می‌ریزند. آدم ممکن است هر روز سرِ کار برود، با دیگران حرف بزند، لبخند بزند و حتی از بیرون کاملاً معمولی به نظر برسد؛ اما در درونش با اضطراب، فرسودگی، غم، بی‌خوابی، افکار تکرارشونده یا احساس بی‌ارزشی دست‌وپنجه نرم کند. روانشناسی بالینی دقیقاً از همین نقطه شروع می‌شود؛ از جایی که رنج، شکل آشکار ندارد اما حضورش کاملاً واقعی است. دکتر الهه زنگنه، کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی در برازجان، از جمله متخصصانی است که نگاهش به مراجع فقط محدود به یک مشکل مقطعی نیست. او تلاش می‌کند پشت نشانه‌ها را ببیند، سراغ ریشه‌ها برود و به‌جای قضاوت سریع، مسیر فهمیدن و ترمیم را جدی بگیرد. در فضای درمان روانشناختی، اولین چیزی که اهمیت دارد احساس امنیت است. خیلی از افراد با تردید وارد اتاق مشاوره می‌شوند. شاید برایشان سخت باشد درباره اضطراب، تعارض‌های خانوادگی، تجربه‌های تلخ گذشته، وسواس، افت انگیزه، خشم، یا احساس تنهایی صحبت کنند. بعضی‌ها هم مدت‌هاست با خودشان کنار آمده‌اند که «باید همین‌طور ادامه بدهم»، اما در واقع ادامه دادن برایشان فرساینده شده است. در چنین شرایطی، نقش روانشناس فقط شنیدن چند جمله نیست؛ باید فضایی ساخته شود که مراجع بتواند آرام‌آرام حرف بزند، خودش را بدون ترس از قضاوت بیان کند و احساس کند آنچه می‌گوید، جدی گرفته می‌شود. دکتر زنگنه در همین نقطه معنا پیدا می‌کند؛ جایی که رابطه درمانی، به اندازه خودِ تکنیک‌های درمانی اهمیت دارد. روانشناسی بالینی با زندگی واقعی مردم سروکار دارد، نه با واژه‌های خشک و دور از تجربه روزمره. اضطراب امتحان، وسواس فکری، افسردگی، تعارض در رابطه زوجی، نوسان خلق، پرخاشگری، مشکلات خواب، بحران‌های شغلی، فشارهای فرزندپروری، سوگ، شکست عاطفی، یا حتی حس گم‌گشتگی نسبت به آینده، همگی مسائلی هستند که می‌توانند فرد را از درون تحت فشار قرار دهند. دکتر الهه زنگنه در برخورد با این مسائل، نگاه ساده‌انگارانه ندارد. او به‌خوبی می‌داند که هر مراجع، دنیای خاص خود را دارد؛ و دو نفر که ظاهراً مشکل مشابهی دارند، ممکن است از نظر تجربه درونی، کاملاً متفاوت باشند. یکی از ویژگی‌های مهم یک روانشناس بالینی خوب این است که فقط به نشانه‌های ظاهری بسنده نکند. مثلاً اگر کسی با اضطراب شدید مراجعه می‌کند، این اضطراب ممکن است فقط یک علامت باشد؛ علامتی که پشت آن فشارهای خانوادگی، سبک فرزندپروری، تجربیات ناخوشایند گذشته، یا حتی افکار منفی مزمن پنهان شده باشد. اگر فردی از بی‌حوصلگی و افت انرژی شکایت دارد، شاید موضوع فقط خستگی نباشد و نشانه‌ای از فرسودگی عاطفی یا افسردگی باشد. در چنین مواردی، دقت در مصاحبه، توانایی شنیدن، صبوری در تحلیل و استفاده درست از رویکردهای درمانی اهمیت زیادی پیدا می‌کند. دکتر زنگنه در این مسیر، با نگاهی آرام و سنجیده، تلاش می‌کند تصویر دقیق‌تری از وضعیت مراجع به دست آورد. در شهرهایی مثل برازجان، مراجعه به روانشناس برای بعضی افراد هنوز با تردید همراه است. بسیاری از افراد دوست دارند مشکلاتشان را خودشان حل کنند یا سال‌ها آن را پشت لبخند و سکوت پنهان می‌کنند. اما تجربه نشان داده که صحبت کردن با یک متخصص، نه نشانه ضعف است و نه نشانه شکست؛ بلکه نوعی انتخاب آگاهانه برای بهتر شدن است. مراجعه به روانشناس، مخصوصاً زمانی که فرد احساس می‌کند افکارش مدام دور یک موضوع می‌چرخد یا هیجان‌هایش از کنترل خارج شده، می‌تواند نقطه شروع تغییر باشد. دکتر الهه زنگنه برای بسیاری از مراجعان، چنین نقطه شروعی را فراهم می‌کند؛ نقطه‌ای که از دل آن، درک، تنظیم هیجان و تغییر تدریجی شکل می‌گیرد. در روانشناسی بالینی، رابطه درمانی فقط بر پایه حرف زدن نیست. این رابطه باید بر اعتماد، استمرار و احترام متقابل بنا شود. مراجع لازم دارد احساس کند که درک می‌شود، نه اینکه فقط مورد ارزیابی قرار گرفته است. بسیاری از مشکلات روانشناختی با نصیحت‌های سریع یا راه‌حل‌های سطحی حل نمی‌شوند. بعضی زمان می‌خواهند، بعضی به تمرین نیاز دارند، بعضی به بازنگری در الگوهای فکری و رفتاری، و بعضی نیز به همراهی بلندمدت. دکتر زنگنه در چنین روندی، بیشتر شبیه یک همراه حرفه‌ای عمل می‌کند تا یک شنونده منفعل. او سعی می‌کند به مراجع کمک کند که به‌تدریج رابطه‌اش را با احساسات، افکار و رفتارهای خودش بهتر بفهمد. از سوی دیگر، بسیاری از مراجعان با بحران‌هایی مراجعه می‌کنند که به‌سادگی قابل توضیح نیستند. مثلاً ممکن است فردی بگوید «همه چیز در زندگی‌ام ظاهراً خوب است، اما احساس خوبی ندارم.» یا کسی دیگر از بی‌قراری، بی‌خوابی، زودرنجی و احساس خستگی ذهنی شکایت کند، بدون آنکه بتواند دقیق توضیح دهد چرا. همین موقعیت‌هاست که ارزش یک روانشناس بالینی روشن می‌شود. دکتر الهه زنگنه با دقت در شنیدن جزئیات، کمک می‌کند مراجع از حالت سردرگمی بیرون بیاید و به‌تدریج برای احساساتش اسم پیدا کند. گاهی همین نام‌گذاری درست، اولین قدم درمان است.