کارشناس راضیه خطیبی نژاد

داشتن تغذیه مناسب فقط به کاهش یا افزایش وزن محدود نمی‌شود. غذایی که هر روز مصرف می‌کنیم، بر سلامت قلب، دستگاه گوارش، سیستم ایمنی، هورمون‌ها، میزان انرژی، کیفیت خواب و حتی خلق‌وخو تأثیر مستقیم دارد. بسیاری از بیماری‌های مزمن مانند دیابت، فشار خون، کبد چرب، چربی خون، اضافه‌وزن و چاقی، با اصلاح الگوی تغذیه قابل کنترل هستند. از طرف دیگر، رژیم‌های غیراصولی و توصیه‌های غیرعلمی که در فضای مجازی منتشر می‌شوند، گاهی آسیب‌های بیشتری نسبت به خود اضافه‌وزن ایجاد می‌کنند. به همین دلیل، دریافت برنامه غذایی از یک کارشناس تغذیه بر اساس شرایط جسمی، سبک زندگی و نیازهای هر فرد، می‌تواند مسیر رسیدن به سلامت را آسان‌تر و ماندگارتر کند. راضیه خطیبی نژاد کارشناس تغذیه در شهر شیراز، در زمینه ارزیابی وضعیت تغذیه، تنظیم برنامه غذایی و آموزش سبک زندگی سالم فعالیت می‌کنند. در طراحی رژیم غذایی، عواملی مانند سن، قد، وزن، میزان فعالیت بدنی، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی، عادات غذایی، شرایط شغلی و اهداف فرد مورد توجه قرار می‌گیرد تا برنامه‌ای متناسب با نیازهای واقعی هر مراجعه‌کننده تدوین شود. یکی از باورهای اشتباه درباره رژیم غذایی این است که برای کاهش وزن باید وعده‌های غذایی حذف شوند یا مصرف بسیاری از مواد غذایی به‌طور کامل کنار گذاشته شود. در حالی که هدف اصلی تغذیه درمانی، ایجاد تعادل در دریافت مواد مغذی و تغییر تدریجی عادت‌های غذایی است. رژیمی که باعث گرسنگی شدید، ضعف یا بازگشت سریع وزن شود، معمولاً انتخاب مناسبی نیست. برنامه‌ای موفق است که فرد بتواند آن را در بلندمدت ادامه دهد و در کنار کاهش وزن، سلامت بدن نیز حفظ شود. افرادی که با اضافه‌وزن یا چاقی مواجه هستند، معمولاً تنها به دلیل مسائل ظاهری به دنبال کاهش وزن نیستند. اضافه‌وزن می‌تواند خطر ابتلا به دیابت نوع دو، بیماری‌های قلبی و عروقی، فشار خون بالا، درد مفاصل، اختلالات خواب، ناباروری و کبد چرب را افزایش دهد. کاهش حتی پنج تا ده درصد از وزن بدن نیز در بسیاری از افراد می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر بهبود وضعیت سلامت داشته باشد. به همین دلیل، روند کاهش وزن باید اصولی، تدریجی و بر اساس شرایط هر فرد انجام شود. از سوی دیگر، همه مراجعه‌کنندگان به کارشناس تغذیه اضافه‌وزن ندارند. برخی افراد به دلیل لاغری، کمبود وزن، کاهش اشتها، سوءتغذیه یا نیاز به افزایش توده عضلانی به مشاوره تغذیه نیاز دارند. در این شرایط نیز هدف تنها افزایش وزن نیست، بلکه تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن و افزایش وزن به شکل سالم و اصولی اهمیت دارد. تغذیه درمانی نقش مهمی در کنترل بسیاری از بیماری‌ها دارد. افراد مبتلا به دیابت نیاز دارند میزان کربوهیدرات مصرفی، زمان وعده‌های غذایی و انتخاب مواد غذایی را متناسب با وضعیت قند خون خود تنظیم کنند. بیماران مبتلا به فشار خون بالا باید مصرف نمک و غذاهای فرآوری‌شده را کنترل کنند و افرادی که با کبد چرب یا چربی خون بالا مواجه هستند، معمولاً با اصلاح رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی می‌توانند روند بیماری را بهبود ببخشند. در این موارد، برنامه غذایی باید به‌گونه‌ای طراحی شود که علاوه بر کنترل بیماری، کیفیت زندگی فرد نیز حفظ شود. بانوان در دوران بارداری و شیردهی نیز نیازهای تغذیه‌ای متفاوتی دارند. دریافت کافی پروتئین، آهن، کلسیم، اسیدفولیک، ید و سایر ریزمغذی‌ها برای سلامت مادر و رشد مناسب جنین اهمیت زیادی دارد. همچنین تغذیه صحیح در دوران کودکی و نوجوانی می‌تواند بر رشد قدی، عملکرد ذهنی، تقویت سیستم ایمنی و پیشگیری از اضافه‌وزن در سال‌های آینده تأثیرگذار باشد. به همین دلیل، مشاوره تغذیه در این دوره‌های حساس از زندگی اهمیت ویژه‌ای دارد. یکی دیگر از خدمات مهم کارشناسان تغذیه، آموزش اصلاح سبک زندگی است. داشتن رژیم غذایی مناسب بدون فعالیت بدنی کافی، خواب منظم و مدیریت استرس، معمولاً نتیجه پایداری نخواهد داشت. ایجاد تغییرات کوچک اما مستمر، مانند افزایش مصرف سبزیجات، کاهش نوشیدنی‌های شیرین، نوشیدن آب کافی، کنترل حجم وعده‌های غذایی و افزایش تحرک روزانه، می‌تواند تأثیر چشمگیری بر سلامت عمومی بدن داشته باشد. در نهایت، تغذیه سالم به معنای حذف کامل غذاهای مورد علاقه یا پیروی از رژیم‌های سخت و محدودکننده نیست. هدف، ایجاد تعادل، آموزش انتخاب‌های صحیح و کمک به شکل‌گیری عادت‌هایی است که در بلندمدت قابل اجرا باشند. با دریافت برنامه غذایی متناسب با شرایط فرد و پیگیری منظم، می‌توان علاوه بر رسیدن به وزن مناسب، از بسیاری از بیماری‌های مرتبط با تغذیه نیز پیشگیری کرد و کیفیت زندگی را بهبود بخشید.